Polscy naukowcy współtworzą innowacyjny europejski model prewencji otępienia

Poniżej wywiad z prof. Konradem Rejdakiem.

Panie profesorze, projekt COMFORTAGE jest realizowany już od dwóch lat. Na jakim etapie znajduje się obecnie, na początku 2026 roku?

Przede wszystkim z dumą mogę powiedzieć, że urzędnicy Komisji Europejskiej bardzo pozytywnie ocenili dotychczasowy przebieg projektu i to otwiera drogę do realizacji dalszych etapów. W 2026 roku projekt COMFORTAGE znajduje się w kluczowej fazie klinicznej. Po zakończeniu intensywnych prac przygotowawczych i administracyjnych, które były niezbędne do uruchomienia badania obserwacyjnego, skupiamy się dziś na bezpośredniej pracy z pacjentami. W ośrodku lubelskim w fazie klinicznej uczestniczy obecnie około 40 pacjentów, a rekrutacja będzie sukcesywnie rozszerzana do 100 osób.

To moment bardzo ważny, ponieważ zaczynamy widzieć, jak założenia teoretyczne i modele opracowywane w projekcie funkcjonują w realnej praktyce klinicznej.

Czym na tle innych inicjatyw badawczych wyróżnia się COMFORTAGE?

Jest on absolutnie wyjątkowy w skali kraju – mówimy o pierwszym tak dużym, systemowym projekcie, którego celem nie jest wyłącznie opis chorób otępiennych, ale próba realnej modyfikacji ich przebiegu poprzez wczesną identyfikację ryzyka i spersonalizowane działania prewencyjne.

Od stycznia 2026 roku do konsorcjum dołączył także Uniwersytecki Szpital Kliniczny nr 4 w Lublinie, co znacząco wzmacnia potencjał naukowy i kliniczny projektu oraz umożliwia jeszcze ściślejsze powiązanie badań naukowych z codzienną praktyką szpitalną.

Dlaczego temat otępienia i jego prewencji jest dziś tak istotny?

Z punktu widzenia demograficznego stoimy przed ogromnym wyzwaniem. Starzenie się populacji jest faktem, a prognozy jednoznacznie wskazują na gwałtowny wzrost liczby osób z zaburzeniami poznawczymi i chorobami otępiennymi w najbliższych dekadach. Już dziś stanowią one poważne obciążenie dla systemu opieki zdrowotnej, a w przyszłości to obciążenie będzie tylko narastać. Warto podkreślać, że otępienie to nie tylko problem medyczny – to także wyzwanie społeczne, ekonomiczne i organizacyjne. Dlatego tak ważne jest przesunięcie akcentu z leczenia zaawansowanych stadiów choroby na wczesną prewencję i działania systemowe, które mogą spowolnić jej rozwój lub opóźnić wystąpienie objawów.

Na czym konkretnie polega udział pacjentów w projekcie?

COMFORTAGE to badanie obserwacyjne. Uczestnicy są objęci długoterminową obserwacją, regularnymi ocenami funkcji poznawczych oraz bezpłatnymi konsultacjami specjalistycznymi. Na podstawie ich indywidualnego profilu zdrowotnego, stylu życia i czynników ryzyka przygotowujemy spersonalizowane rekomendacje – można powiedzieć, swoistą „receptę na zdrowe funkcjonowanie poznawcze”.

Kluczowe jest to, że projekt nie narzuca pacjentom interwencji, lecz daje im wiedzę i narzędzia, które mogą świadomie wykorzystać. To podejście partnerskie i angażujące, co mamy nadzieję, przełoży się na lepsze efekty długoterminowe.

Jakie znaczenie mogą mieć wyniki COMFORTAGE dla polskiego systemu ochrony zdrowia?

Naszym celem jest stworzenie modelu opieki nad osobami zagrożonymi otępieniem, który w przyszłości mógłby zostać wdrożony systemowo – w realiach polskiej ochrony zdrowia. Jeśli uda się wykazać, że takie podejście spowalnia rozwój zaburzeń poznawczych, może to mieć ogromne znaczenie zarówno dla pacjentów i ich rodzin, jak i dla całego systemu. To inwestycja w przyszłość – w czasach, gdy liczba pacjentów z chorobami otępiennymi będzie rosła, a zasoby systemu pozostaną ograniczone.

Na podstawie uzyskanych danych demograficznych i klinicznych możliwe będzie zaprogramowanie specjalnego urządzenia elektronicznego dla bezpośredniej komunikacji miedzy personelem medycznym i pacjentem. Dodatkowo anonimowe dane będą analizowane narzędziami sztucznej inteligencji z udziałem partnerów technologicznych z kilku krajów Unii Europejskiej, co pozwoli na stworzenie algorytmów postępowania oraz monitorowania i rehabilitacji zaburzeń poznawczych u pacjentów w przyszłości.

Gdzie będzie można dowiedzieć się więcej o projekcie?

Aktualne informacje, doświadczenia z realizacji części klinicznej oraz dalsze plany projektu COMFORTAGE zaprezentujemy podczas konferencji prasowej w trakcie Neuroforum 2026. To doskonała okazja do rozmowy o przyszłości neurologii i systemowych rozwiązaniach w obszarze chorób otępiennych.

Więcej na stronie: https://neuroforum2026.skolamed.pl/program.