Jaki jest wpływ popularnych leków na rozwój płodu?

Odpowiedź na to pytanie znajduje się w artykule „Sterol biosynthesis, brain development, and disease”¹opublikowanym w „The Journal of Clinical Investigation”

Naukowcy z University of Nebraska Medical Center przeanalizowali ponad 125 uznanych, recenzowanych prac – zarówno wcześniejsze dokonania własnego zespołu, jak i publikacje krajowych oraz międzynarodowych współpracowników.

Ważna rola cholesterolu w rozwoju układu nerwowego

Jak zaznaczyli autorzy, wpływ wspomnianych preparatów na podstawowe procesy neurogenezy może okazać się szkodliwy dla rozwijającego się płodu. Dla przykładu: prawidłowy przebieg biosyntezy cholesterolu jest niezbędny do właściwego formowania się układu nerwowego. W przypadku jej zakłócenia u dzieci mogą rozwinąć się złożone schorzenia neurorozwojowe, takie jak autyzm, płodowy zespół fentanylowy czy zespół Smitha–Lemliego–Opitza.

Publikacja zasugerowała, że ograniczenie stosowania wybranych farmaceutyków pozwala zmniejszyć ryzyko wystąpienia patologii w mózgu płodu.

Dr Karoly Mirnics, autor korespondencyjny artykułu oraz dziekan i dyrektor Instytutu Munroe–Meyera (USA), podkreślił, że wpływ leków hamujących biosyntezę steroli (SBIM – sterol biosynthesis inhibitor medications) na prenatalny rozwój jest dobrze udokumentowany.

Niepokojący wzrost stosowania leków w ciąży

– Niedawno opublikowane badanie, oparte na 6,14 mln dokumentacji medycznych matek i ich dzieci w Stanach Zjednoczonych – co stanowi około jednego na trzy porody w latach 2014–2023 – pokazuje, że wśród kobiet, którym przepisano te preparaty, zaobserwowano znacząco częstsze występowanie zaburzeń ze spektrum autyzmu (ASD) u ich potomstwa – powiedział dr Karoly Mirnics.

– Szczególnie niepokojący jest gwałtowny wzrost stosowania tych środków przez kobiety w ciąży – w ciągu dekady (2014–2024) wskaźnik ten wzrósł ponad trzykrotnie – zaznaczył dr Eric Peeples, profesor nadzwyczajny w Wydziale Neonatologii UNMC i główny autor zarówno nowego przeglądu literatury, jak i wcześniejszej publikacji.

Z danych wynikało, że odsetek recept na analizowane leki w czasie ciąży wzrósł z 4,6 proc. w 2014 r. do 16,8 proc. w 2023 r. Co ciekawe, 15 badanych substancji należało do najczęściej przepisywanych w Stanach Zjednoczonych, z rocznym wynikiem przekraczającym 400 milionów recept.

Mechanizmy uszkodzeń i problem z ostrzeżeniami

Dr Karoly Mirnics i współautorka pracy, dr Zeljka Korade z University of Maryland, należeli do grupy badaczy, którzy jako pierwsi zidentyfikowali mechanizm leżący u podstaw płodowego zespołu fentanylowego (FFS – fetal fentanyl syndrome) – również w tym przypadku dochodzi do hamowania biosyntezy steroli w mózgu płodu.

Jak podkreślili eksperci, obawy, że preparaty z grupy SBIM przyjmowane w ciąży prowadzą do niepożądanych skutków, nie są nowe.

– Ulotki dołączane do opakowań zatwierdzone przez Agencję Żywności i Leków (FDA – Food and Drug Administration) jasno określają ryzyko związane z terapią w okresie ciąży – podkreślili.  

– Niestety, choć ulotki są łatwo dostępne dla lekarzy i pacjentów, kluczowe dane często giną w ogromie zawartych tam informacji – dodali.

Zmiany w klasyfikacji ryzyka i nierozwiązane pytania

Dr Karoly Mirnics i jego zespół wskazali również na wycofanie w 2015 r. przez FDA dotychczasowych kategorii ryzyka stosowania leków w ciąży (A, B, C, D i X) na rzecz opisów sekcjonowanych. Ich zdaniem, choć nowe podejście dostarcza bardziej zniuansowanych danych, może powodować dezorientację i utrudniać ocenę sytuacji pracownikom służby zdrowia oraz pacjentom.

Dr Karoly Mirnics zasugerował, że przeanalizowane badania stanowią jedynie wierzchołek góry lodowej.

– Poza bardziej widocznymi wadami anatomicznymi i dysfunkcjami pozostaje pytanie, czy hamowanie biosyntezy steroli u płodu prowadzi do innych problemów rozwojowych – takich jak lęk, OCD (zaburzenie obsesyjno–kompulsyjne; obsessive–compulsive disorder) czy ADHD (zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi; attention deficit hyperactivity disorder) – które ujawniają się dopiero znacznie później. Zdecydowanie potrzebne są dalsze prace, ale tych poważnych obaw nie wolno ignorować – podsumował dr Karoly Mirnics.

Przypis: 

1. www.jci.org/208000.

Wszechobecne substancje chemiczne mogą wpływać na poród i masę urodzeniową dzieckaKobiety w ciąży są narażone na działanie dziesiątek powszechnie występujących związków chemicznych, z których wiele może zwiększać ryzyko wcześniejszego porodu oraz niskiej masy urodzeniowej dziecka. Zmiany te mogą oddziaływać na zdrowie potomstwa przez całe życie.

Przeczytaj także: „Karmienie piersią może uodparniać na raka”.