Polacy chcą reformy organizacji ochrony zdrowia, a nie rozliczania lekarzy

Polacy nie postrzegają lekarzy jako winnych problemów medycznych w kraju, lecz wskazują na wadliwy sposób organizacji systemu i odpowiedzialność państwa.

Wynika to z opracowania „Nowy kontrakt społeczny dla ochrony zdrowia”, przygotowanego przez Human Answer Institute oraz Centrum im. Adama Smitha. Analizę oparto na badaniu przeprowadzonym na panelu Ariadna od 26 do 29 czerwca 2026 r. na reprezentatywnej próbie 1093 dorosłych obywateli – raport w całości znajduje się na dole artykułu.

Osobiste doświadczenia kontra debata publiczna

Jednym z najważniejszych wniosków z analizy jest wyraźna różnica między oceną własnych doświadczeń pacjentów a ich opinią o medykach jako ogólnej grupie zawodowej. Sympatię do lekarza, z którym najczęściej mają osobisty kontakt, deklaruje 62,1 proc. respondentów. Tymczasem pozytywne zdanie o środowisku lekarskim wyraża 49,9 proc. badanych. Jak zauważają twórcy opracowania, doświadczenie osobiste jest znacznie lepsze niż obraz budowany przez debatę publiczną. Relacja wygrywa z czarnymi owcami.

Etat zamiast kontraktu i koniec z polityką w szpitalach

Jednocześnie ankietowani opowiadają się za zmianami strukturalnymi. 70 proc. z nich uważa, że lekarze pracujący w publicznym systemie powinni być zatrudniani na etatach, a nie na kontraktach. Z kolei 58 proc. popiera rozdzielenie pracy medyków w sektorze publicznym i prywatnym w celu ograniczenia konfliktów interesów. Eksperci podkreślają, że nie jest to postulat wymierzony przeciwko środowisku medycznemu, lecz oczekiwanie uporządkowania zasad i wyeliminowania nieuzasadnionych przywilejów.

Silne poparcie uzyskały również rozwiązania dotyczące samego zarządzania placówkami. Aż 74 proc. ankietowanych uważa, że dyrektorzy szpitali nie powinni należeć do partii politycznych, a 71 proc. prezentuje takie samo stanowisko wobec lekarzy kierujących oddziałami. Oznacza to wyraźne oczekiwanie profesjonalizacji kadry menedżerskiej, odpowiedzialności za wyniki leczenia oraz odsunięcia bieżącej polityki od decyzji medycznych.

Ile powinien zarabiać lekarz?

Badanie pokazuje również, że Polacy nie oczekują ograniczania zarobków w tym sektorze. Blisko połowa badanych (49,5 proc.) akceptuje wynagrodzenie lekarza na poziomie trzykrotności średniej krajowej. Jednocześnie 62 proc. obywateli popiera ukrócenie skrajnie wysokich pensji. Wyniki te odzwierciedlają społeczną potrzebę równowagi między docenieniem wysokich kompetencji a poczuciem sprawiedliwości społecznej.

Odpowiedzialność po stronie rządu, a nie medyków

Analiza jednoznacznie wskazuje na przypisanie odpowiedzialności za obecny stan rzeczy państwu. Aż 74 proc. respondentów uważa, że za kryzys odpowiada przede wszystkim rząd – niezależnie od tego, która opcja polityczna sprawuje władzę. Znacznie mniej osób (38 proc.) wskazało w tym kontekście na lekarzy.

Prywatna medycyna łata dziury w systemie

W raporcie zwraca się także uwagę na rosnącą rolę sektora prywatnego, z którego wizyt korzysta już 73 proc. ankietowanych. Prowadzi to jednak do fragmentaryzacji procesu leczenia i przenoszenia na chorych obowiązku koordynacji diagnostyki czy terapii. Dla wielu osób prywatne gabinety stały się po prostu koniecznym uzupełnieniem niewydolnego systemu publicznego.

Jednocześnie 41,9 proc. badanych popiera zakaz zawierania przez NFZ umów z prywatnymi podmiotami na realizację świadczeń finansowanych ze środków publicznych. Przeciwnego zdania jest 27,6 proc. ankietowanych, natomiast 30,5 proc. nie ma zdania. Pokazuje to potrzebę jednoznacznego rozgraniczenia obu tych sektorów oraz wyeliminowania dublowania świadczeń.

System budowany bez spójnej wizji

– Obecny model ochrony zdrowia jest efektem decyzji podejmowanych przez kolejne rządy przez wiele lat. To system budowany warstwa po warstwie, często bez spójnej wizji – podsumowując uzyskane dane, twórcy badania.

Wskazują oni, że spór w tej materii nie dotyczy samych medyków, lecz organizacji całego profesjonalnego aparatu państwowego.

– Polacy wysyłają bardzo czytelny komunikat: lekarz powinien godnie zarabiać. Nie ma zgody na nierówności, cwaniactwo, elitarność budowaną kosztem innych ani na polityczne interesy w ochronie zdrowia – dodają.

Społeczeństwo oczekuje sprawnego państwa, które działa według jasnych zasad, buduje zaufanie poprzez transparentność, odpolitycznia medycynę, klarownie określa role rynkowe, koncentruje się na efektach leczenia oraz dba o partnerskie relacje z personelem. To właśnie od jakości organizacji struktur państwowych – bardziej niż od kolejnych sporów politycznych – będzie zależało zaufanie obywateli do systemu.

Raport w całości poniżej.