Specjalistyczne leczenie bólu w Polsce – jedna poradnia na 1,25 mln mieszkańców
W sześciu województwach nie ma dostępu do poradni leczenia bólu oferującej wielokierunkowe wsparcie. W pozostałych dziesięciu działają 23. Na każdą przypada średnio 1,25 mln osób. Dr Magdalena Kocot-Kępska, prezes Polskiego Towarzystwa Badania Bólu, przedstawiła w Sejmie rekomendacje PTBB, których wdrożenie ma poprawić jakość leczenia bólu w Polsce.
– To są rekomendacje, które przedstawiamy w roku 2026, ponieważ część naszych poprzednich rekomendacji udało się zrealizować – powiedziała dr Kocot-Kępska podczas posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Medycyny Bólu, które odbyło się 11 maja. Wspomniała o wprowadzeniu bezpłatnych szczepień przeciwko półpaścowi dla chorych po 65. roku życia z chorobami współistniejącymi.
– Na pewno będziemy walczyć również o dostępność szczepień dla osób 65+ bez obciążeń – zapowiedziała.
Rekomendacja PTBB z pozytywną opinią AOTMiT
Pierwszą rekomendacją – postulatem PTBB, jest rozszerzenie kryteriów wskazań do zabiegów interwencyjnych (kriolezja, termolezja). Pozytywną opinię w tej sprawie Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji wyraziła 25 czerwca 2025 r. Jak poinformowała dr Kocot-Kępska, Ministerstwo Zdrowia zapowiedziało, że wyda odpowiednie rozporządzenie w tej sprawie, kiedy zostaną opracowane wskaźniki jakościowe i standardy postępowania w tych zabiegach.
W marcu tego roku powołano zespół ekspertów ds. specjalistycznych interwencyjnych metod leczenia bólu. Jest on wielodyscyplinarny, a członkami są anestezjolodzy, neurochirurdzy, radiolodzy i ortopedzi. Jego celem jest opracowanie standardu świadczeń gwarantowanych w zakresie leczenia bólu.
– Zaczniemy od tych najbardziej kluczowych i gorących tematów w postaci zabiegów interwencyjnych w obrębie struktur kręgosłupa oraz stawów obwodowych – stwierdziła dr Kocot-Kępska.
Dr Kocot-Kępska podczas posiedzenia pokazała mapę dostępności pacjentów do specjalistycznych poradni leczenia bólu, mających certyfikat Polskiego Towarzystwa Badania Bólu. W całym kraju są 23 takie poradnie. W województwach lubelskim, opolskim, łódzkim, świętokrzyskim, lubuskim i warmińsko-mazurskim nie ma ich wcale. Średnia dostępność dla Polski to jedna poradnia na 1,25 mln mieszkańców. Najlepiej wypada województwo śląskie, gdzie jest siedem poradni (jedna na 613 tys. mieszkańców). Najgorzej Wielkopolska, gdzie działa jedna poradnia (na 3,48 mln mieszkańców).
Prezes PTBB uspokoiła, że fakt, iż w części województw nie ma ani jednej certyfikowanej poradni leczenia bólu nie oznacza, że ich mieszkańcy są zupełnie pozbawieni opieki. – W tych województwach są poradnie leczenia bólu, ale zapewniają na przykład tylko jedną czy dwie metody leczenia – powiedziała. Niejednokrotnie ich pomoc kończy się na wypisywaniu recepty.
Z podanych przez nią informacji wynika, że w wielu miejscach w kraju NFZ odmawia tworzenia takich placówek, argumentując, że poradnie opieki paliatywnej zapewniają taką samą opiekę.
Wielokierunkowe podejście w leczeniu bólu
PTBB zabiega o zwiększenie dostępności wielokierunkowego leczenia bólu przewlekłego. Dr Kocot-Kępska wyjaśniła, że przy takim podejściu farmakoterapia jest jedną z co najmniej kilku metod, jakie ma do dyspozycji lekarz. Leczenie wielokierunkowe może objąć również terapię psychologiczną, poradę pielęgniarską, zabiegi interwencyjne (takie jak przezczaszkowa stymulacja prądowa, przezczaszkowa stymulacja magnetyczna czy stymulacja nerwu błędnego) oraz rehabilitację.
Kolejną rekomendacją jest zwiększenie dostępności do wysokospecjalistycznych metod leczenia bólu dla chorych na nowotwory (z bólem opornym na inne metody leczenia). Zabiegając o to, ZTPP opracowało już Kartę Świadczenia Opieki Zdrowotnej metody wszczepialnego dokanałowego systemu dostarczania leku przeciwbólowego.
– Karta została już przekazana Ministerstwu Zdrowia – powiedziała dr Kocot-Kępska. – Oczekujemy na decyzję AOTMiT – dodała.
Potrzeba utworzenia ośrodków referencyjnych leczenia bólu
PTBB wnioskuje również o utworzenie ośrodków referencyjnych leczenia bólu w Polsce. Dzięki temu pacjent z bólem ostrym, nieuleczalnym czy trudnym do leczenia mógłby zostać przyjęty do oddziału szpitalnego, gdzie przeprowadzono by odpowiednią diagnostykę. Na takim oddziale można byłoby również wykonywać zabiegi interwencyjne.
Szybka ścieżka dla pacjentów w ramach opieki koordynowanej
Kolejnym postulatem jest opracowanie w ramach opieki koordynowanej szybkiej ścieżki dla pacjentów z bólem w przebiegu ostrego półpaśca i neuralgią popółpaścową.
– Obserwujemy, że im szybciej będziemy leczyć ból w ostrej fazie, im szybciej pacjent trafia do poradni leczenia bólu, tym bardziej skraca się czas leczenia – powiedziała dr Kocot-Kępska.
– Pacjent szybciej może odstawić leki, jest to absolutnie opłacalne dla systemu opieki zdrowotnej. Widzimy w naszych poradniach, w których niektórzy pacjenci czekali rok, dwa lub trzy ze zgłoszeniem (choćby dlatego, że takich poradni nie było). Oni nadal są pod naszą opieką, leczenie jest mało skuteczne. Jeżeli natomiast chory szybko trafi do poradni, ma wdrożone leczenie wielokierunkowe, wówczas terapia trwa najwyżej kilka miesięcy, do roku – podkreśliła.
Przed posiedzeniem Parlamentarnego Zespołu ds. Medycyny Bólu zainaugurowany został projekt „Nie Ból się! Zapobiegaj”, którego ambasadorką została Urszula Dudziak.
Przeczytaj także: „Łagodzenie bólu porodowego”.
