Ostre cięcie stażu? Lekarze i studenci mówią: stop

Jak relacjonował dr Marcin Karolewski, przewodniczący Komisji ds. Szpitalnictwa NRL strona rządowa przedstawiła założenia oraz uzasadnienie propozycji skrócenia stażu podyplomowego z 13 do 6 miesięcy. Z perspektywy resortu zdrowia oraz części środowiska akademickiego uczelnie medyczne są gotowe do rozszerzenia elementów praktycznych w toku studiów tak, aby staż podyplomowy mógł zostać ograniczony, a docelowo nawet zlikwidowany. Proponowane skrócenie do sześciu miesięcy ma być – w ocenie ministerstwa – formą kompromisu.

– Więcej praktyki w kształceniu lekarzy to jedna z przyczyn nowelizacji ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty. Zmiany wzmocnią mniejsze ośrodki i poprawią bezpieczeństwo pacjentów w całej Polsce. Od początku rozmawialiśmy o nich ze środowiskiem medycznym – powiedziała na spotkaniu wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka. 

90 proc. studentów nie chce likwidacji stażu

Przedstawiciele samorządu lekarskiego, rezydentów oraz studenci medycyny jednoznacznie podkreślili, że staż podyplomowy stanowi integralny element procesu kształcenia lekarza i nie powinien być ograniczany a tym bardziej likwidowany.

Jak zaznaczył dr Karolewski, na całym świecie funkcjonują różne formy praktycznego przygotowania do zawodu i są one niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjentów oraz odpowiedniego poziomu kompetencji młodych lekarzy.

Podczas spotkania studenci medycyny przedstawili wyniki badań ankietowych, z których wynika, że około 90 proc. studentów sprzeciwia się likwidacji stażu. Przyznali, że zaraz po opuszczeniu murów uczelni nie są gotowi do samodzielnego wykonywania zawodu.

Zaprezentowane dane wskazują również na znaczące różnice w poziomie umiejętności praktycznych przed i po odbyciu stażu. Przykładowo, po studiach jedynie nieco ponad 20 proc. absolwentów potrafi prawidłowo i samodzielnie wykonać podstawowe procedury, takie jak cewnikowanie pacjenta, natomiast po zakończeniu stażu odsetek ten wzrasta do ponad 80 proc.

Dr Karolewski zwrócił uwagę, że pomiędzy czwartym a szóstym rokiem studiów poziom umiejętności praktycznych nie zwiększa się w sposób znaczący, mimo że szósty rok w założeniu ma mieć charakter bardziej praktyczny.

Lekarz podkreślił, że rola stażu podyplomowego wykracza daleko poza doskonalenie umiejętności medycznych.

– To czas, w którym młody lekarz, już jako pracownik, a nie student, uczy się odpowiedzialności zawodowej, poznaje realia funkcjonowania systemu ochrony zdrowia oraz wszystkie aspekty pracy w wybranej specjalizacji. Dla wielu lekarzy dopiero doświadczenia ze stażu pozwalają świadomie wybrać dalszą drogę zawodową – powiedział dr Karolewski. Dodał, że zamiast skracania lub likwidowania stażu, przedstawiciele samorządu lekarskiego sugerują rozważenie ewentualnych modyfikacji w strukturze studiów, na przykład w zakresie organizacji szóstego roku.

Jak zaznaczył dr Karolewski, dobrze się stało, że rozmowa w Ministerstwie Zdrowia odbyła się bezpośrednio, a nie za pośrednictwem mediów. W ocenie eksperta dobrze zorganizowany staż – szczególnie realizowany poza klinikami akademickimi, np. w szpitalach powiatowych czy miejskich – daje młodym lekarzom realną możliwość zdobycia samodzielności i praktycznych kompetencji, których nie sposób w pełni wykształcić wyłącznie w ramach studiów.

Sześć miesięcy nauczania praktycznego to za mało

Zaprezentowany podczas spotkania raport „Medical Education System Worldwide Survey” przeprowadzony przez International Federation of Medical Students Associations wskazuje na powszechność praktycznego roku kształcenia – staż lekarski jest realizowany w 87 proc. badanych państw. W 39 proc. z nich trwa ponad rok.

– Jedność lekarzy i lekarzy rezydentów w sprawie stażu podyplomowego była bardzo wyraźna. Nie było wypowiedzi, która wskazywałaby na konieczność likwidacji lub skrócenia stażu, oprócz głosu KRAUM. Nasze argumenty zawierały ogrom merytoryki, podpartej statystykami – powiedział przewodniczący Porozumienia Rezydentów OZZL Sebastian Goncerz, który dla „Menedżera Zdrowia” skomentował spotkanie w Ministerstwie Zdrowia.

– Likwidacja lub skrócenie stażu podyplomowego postawiłoby nas w sytuacji znacznie gorszej, jeżeli chodzi funkcjonowanie nauki praktycznej w porównaniu do państw, które stawiają na praktyczne zdobywanie wiedzy – zaznaczył Goncerz.

Zwrócił uwagę, że praktyczny szósty rok studiów nie jest obowiązkowy, czyli prowadzi go tylko część uczelni medycznych.

– Skrócenie stażu do sześciu miesięczny spowodowałyby, że mielibyśmy tylko sześć miesięcy obowiązkowego indywidualnego nauczania praktycznego w toku kształcenia lekarza. Nie będzie to korzystna  sytuacja z tego względu, że mamy problem z realizacją umiejętności praktycznych na uczelniach – tłumaczył Przewodniczący Rezydentów.

– Pytanie, czy chcemy mieć lekarzy, którzy nie umieją przeprowadzać cewnikowania, pobierać krew tętniczą, wykonywać badania per rectum, bo obecnie w tym kierunku zmierza kształcenie przeddyplomowe. Likwidacja stażu tylko ten proces przyspieszy. Pamiętajmy, że obecnie na pierwszym roku mamy 11 tysięcy studentów, którym musimy zapewnić dostęp do rozwoju praktycznych umiejętności, a z tym już jest problem i on będzie narastał. Nie mamy żadnej podstawy legislacyjnej, aby wprowadzić obowiązek praktycznego szóstego roku studiów prowadzonego w dwu lub jednoosobowych zespołach klinicznych – mówił Goncerz.

NIL ostrzega: spada jakość kształcenia lekarzy Naczelna Izba Lekarska zaprezentowała raport z badania uczelni kształcących przyszłych lekarzy i dentystów za rok akademicki 2023/2024.

Skonstruujmy treść prawa, które będzie skutkiem wspólnego dialogu

– Straż to nie jest pusta idea. Jest to czas doskonalenia procedur praktycznych, aby młodzi lekarze mogli zobaczyć, jak pracuje się z pacjentem – zaznaczył przewodniczący Porozumienia Rezydentów.

Goncerz przekazał, że podczas spotkania nie poruszono kwestii planowanych zmian w kwalifikowaniu do rezydentur.

– Pani minister w przekazanym piśmie zadeklarowała, żeby takie spotkania organizować cyklicznie. Przyjmujemy to bardzo pozytywnie – zaznaczył.

Podkreślił, że należy rozmawiać także o innych elementach ustawy, które pozostają kontrowersyjne. – Nam nie chodzi o to, żeby ustawę cały czas blokować, bo jest zbyt szkodliwa, tylko aby doprowadzić do takiego kształtu prawa, który będzie bezpieczny dla wszystkich – powiedział Sebastian Goncerz.

Do reformy stażu podyplomowego przekonywali natomiast rektorzy reprezentujący Konferencję Rektorów Akademickich Uczelni Medycznych.

– Skrócenie stażu podyplomowego u lekarzy w żaden sposób nie obniża jakości przygotowania do pełnienia zawodu. Co więcej, biorąc pod uwagę reformę systemu kształcenia i nowe standardy oraz fakt, że rok VI jest rokiem w pełni praktycznym i będzie zakończony standaryzowanym egzaminem praktycznym (OSCE) – to przedłużający się okres kształcenia podyplomowego odbiera możliwość młodym lekarkom i lekarzom wcześniejszej realizacji zadań w ramach rezydentury. Krótszy staż to drobny krok w stronę nowoczesnego, europejskiego modelu edukacji lekarskiej, gdzie lekarze zaraz po studiach zasilają system opieki zdrowotnej i dobry krok w stronę racjonalnego wydatkowania środków publicznych – przekonywał prof. Leszek Domański, rektor Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie.

Jest szansa na optymalne rozwiązanie?

Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec stwierdził z kolei, że nie długość stażu jest decydująca.

– To początek dyskusji, kluczowa jest kwestia praktyki i jakość kształcenia. Cieszę się z inicjatyw ministerstwa zdrowia i KRAUM, by młodzi lekarze byli jak najlepiej przygotowani wchodząc do zawodu w kontekście zapewnienia bezpieczeństwa pacjentowi. Wszyscy chcemy działać na rzecz pacjentów. Myślę, że uda się znaleźć optymalne dla wszystkich rozwiązanie – wskazał Chmielowiec. 

Wiceminister Kęcka przekazała, że 27 lutego odbędzie się spotkanie studentów i związku zawodowego rezydentów z przedstawicielami Ministerstwa Zdrowia oraz Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Przeczytaj także: „Jaki czas, taki staż?”