Będą zmiany w ustalaniu kontaktów z osobami całkowicie ubezwłasnowolnionymi

Resort sprawiedliwości szykuje zmiany, które mają uregulować zasady kontaktów z dorosłymi osobami całkowicie ubezwłasnowolnionymi. Informacja o projekcie znalazła się w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów. Obecnie takich przepisów brakuje, na co od lat wskazują sądy rodzinne oraz Sąd Najwyższy – informuje o tym „Dziennik Gazeta Prawna”.

Projekt będzie rozwiązaniem tymczasowym, obowiązującym do czasu zakończenia prac nad przepisami znoszącymi instytucję ubezwłasnowolnienia.

– To proces skomplikowany i wymaga więcej czasu, niż zakładaliśmy na samym początku. Tymczasem w świetle tego, co twierdzą same sądy rodzinne, z kwestią uregulowania kontaktów dorosłych osób ubezwłasnowolnionych z bliskimi po prostu nie można już czekać. Trzeba pilnie tę lukę – z którą mamy do czynienia obecnie – wypełnić jak najszybciej, nawet jeśli projektowane w tym zakresie przepisy miałyby obowiązywać jedynie przez rok lub półtora, a później zostać zmienione lub uchylone w związku z wejściem w życie ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji – tłumaczy Sławomir Pałka, wiceminister sprawiedliwości.

Resort chce wprowadzić zmiany do dwóch kodeksów: rodzinnego i opiekuńczego oraz postępowania cywilnego. Nowe przepisy mają pozwolić sądowi na ustalenie kontaktów osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej z jej bliskimi.

Projekt zakłada odpowiednie stosowanie do kontaktów z osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną przepisów regulujących kontakty z dzieckiem, przy jednoczesnym wyłączeniu tych regulacji, które nakładają na taką osobę obowiązek utrzymywania więzi z rodzicami.

Prawo do złożenia wniosku o uregulowanie kontaktów miałby nie tylko opiekun prawny i sama osoba ubezwłasnowolniona, ale też każdy, kto wykaże, że ma w tej sprawie realny, uzasadniony interes, zarówno w znaczeniu rodzinnym, jak i emocjonalnym.

Ponadto sąd otrzyma prawo ograniczenia lub zakazania kontaktów, jeśli ich utrzymywanie byłoby sprzeczne z interesem osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej lub mogłoby zagrażać jej zdrowiu albo życiu. Z wnioskiem w tej sprawie będzie mógł wystąpić opiekun prawny, osoba całkowicie ubezwłasnowolniona, osoba, która wykaże uzasadniony interes faktyczny w tej sprawie, oraz sam sąd z urzędu – pisze „DGP”.

Zdaniem Anny Begier, sędzi Sądu Rejonowego we Wrześni i członkini Zespołu Prawa Cywilnego Stowarzyszenia Sędziów Polskich „Iustitia”, dziś faktycznie brakuje proponowanych przez resort regulacji.

– Choć problem, który próbują rozwiązać projektodawcy, być może nie dotyczy wielu obywateli, to jednak jest on istotny i związany z bardzo dramatycznymi sytuacjami. W praktyce najczęściej dotyka on tego rodzica dorosłej osoby ubezwłasnowolnionej, który nie jest jego opiekunem i który nie żyje wspólnie z drugim rodzicem – tłumaczy sędzia.

Omawiany projekt dotyczy jedynie małego wycinka rzeczywistości będącej udziałem osób ubezwłasnowolnionych. Kompleksowo ich sytuację regulować ma ustawa o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji. Chodzi o projekt, nad którym prace w rządzie trwają od 2024 r. Jego celem jest zniesienie instytucji ubezwłasnowolnienia. 5 stycznia 2026 r. dokument został skierowany do prac w komisji prawniczej.

Przeczytaj także: „Opóźnienie wyjątkiem, a nie regułą”.