Koperty do otwarcia

W rządowym wykazie prac legislacyjnych są założenia projektu nowelizacji ustawy o działalności leczniczej. Nowe przepisy, przygotowane przez Ministerstwo Zdrowia, mają radykalnie zwiększyć transparentność postępowań konkursowych. Nałożą one na podmioty lecznicze obowiązek publicznego ujawniania szczegółów finansowych ofert oraz ostatecznie zawieranych kontraktów medycznych.

Specyfika kontraktów poza Prawem zamówień publicznych

Obecnie publiczne szpitale oraz spółki medyczne (najczęściej kontrolowane przez samorządy terytorialne) rutynowo zlecają udzielanie świadczeń zdrowotnych zewnętrznym podwykonawcom. Może to dotyczyć zarówno innych podmiotów leczniczych, jak i lekarzy prowadzących indywidualne praktyki, czyli tzw. kontraktowców.

Zasady te regulują bezpośrednio artykuły 26 i 27 ustawy o działalności leczniczej. Choć kontrakty te mają de facto charakter zamówień publicznych, klasyczne przepisy ustawy Prawo zamówień publicznych (PZP) nie mają do nich zastosowania. Zamiast tego zamówienia udziela się w trybie konkursu ofert, do którego stosuje się odpowiednie przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (w tym między innymi zasady dotyczące rozpatrywania protestów czy odwołań). W procedurze tej rolę decyzyjną, przypisaną normalnie dyrektorowi oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, przejmuje kierownik szpitala.

W praktyce wygląda to tak: gdy szpital potrzebuje obsady dyżurów na przykład na oddziale chirurgii, zamiast zatrudniać lekarzy na etat, ogłasza konkurs ofert. Zainteresowani medycy lub firmy składają swoje propozycje cenowe, a szpital wybiera najkorzystniejszą z nich.

Reakcja na nieprawidłowości i koniec dyskrecji

Dotychczasowy brak transparentności w tych procedurach wywoływało spore kontrowersje. Bezpośrednim impulsem do zmian były liczne zgłoszenia o nieprawidłowościach w konkursach ofert oraz krytyka zbyt niskiego poziomu jawności stawek lekarzy kontraktowych.

Tłem stała się afera Dawida Kacprzyka [Dawid Kacprzyk to lekarz w trakcie specjalizacji i były już radny miejski Koalicji Obywatelskiej, który w 2025 r. zarobił 1,6 mln zł – red.] i ultimatum premiera Donalda Tuska, który zapowiedział wyciągnięcie konsekwencji personalnych w przypadku braku szybkich reform.

Głównym celem nowych przepisów jest likwidacja informacyjnej szarej strefy. Nowelizacja zobowiąże podmioty lecznicze organizujące konkursy ofert do publikowania kluczowych danych na swoich stronach internetowych oraz w specjalnej aplikacji dostarczonej przez Centrum e-Zdrowia (CeZ).

Do wiadomości publicznej będą musiały obligatoryjnie trafić:

• Dane oferentów oraz ich stawki cenowe: imiona, nazwiska, nazwy lub formy prawne podmiotów i lekarzy, których koperty z ofertami zostały otwarte, wraz z dokładnymi cenami i kosztami zaproponowanymi w toku konkursu.
• Informacje o zerwanych negocjacjach: dane o sytuacjach, w których konkurs wyłonił już konkretnego podwykonawcę, ale ostatecznie nie doszło do podpisania umowy ze szpitalem.

Różne zasady dla szpitali publicznych i prywatnych spółek

Zaprojektowany przez resort zdrowia sposób ujawniania warunków finansowych już podpisanych umów będzie zróżnicowany w zależności od statusu prawnego danej placówki:

• Prywatne podmioty i spółki kapitałowe (niebędące jednostkami sektora finansów publicznych, na przykład działające w formie spółek z ograniczoną odpowiedzialnością lub akcyjnych): będą miały ustawowy obowiązek opublikowania na swojej stronie internetowej pełnych danych podwykonawcy (imienia, nazwiska lub firmy), z którym zawarły umowę, wraz ze szczegółową informacją o jej warunkach finansowych.
• Szpitale publiczne (głównie samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej): nie zostaną objęte tym konkretnym, nowym obowiązkiem. Wynika to z faktu, że od 1 lipca 2026 r. podmioty te podlegają już ogólnym przepisom o finansach publicznych. Na ich mocy muszą publikować wszystkie zawierane umowy (w tym te na świadczenia medyczne) w Centralnym Rejestrze Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych (CRU).

W resorcie zdrowia uznano, że dublowanie tych obowiązków w różnych bazach danych byłoby zbędną biurokracją.

Zgodnie z rządowym harmonogramem planowany termin przyjęcia projektu ustawy przez Radę Ministrów to trzeci kwartał 2026 r.

Za projekt odpowiedzialny jest wiceminister zdrowia Tomasz Maciejewski.

Pierwsze kontrakty lekarzy w Centralnym Rejestrze Umów. Jedni go chwalą, drudzy krytykująCentralny Rejestr Umów (CRU) działa od 1 lipca i już pojawiły się w nim pierwsze umowy zawierane z lekarzami przez placówki ochrony zdrowia. Część polityków uważa, że przepisy o CRU wymagają uzupełnienia. Czym jest CRU? Za co jest krytykowany, a za co chwalony?

Przeczytaj także: „Donald Tusk: Pierwsze regulacje w sprawie zmian w ochronie zdrowia na kolejnym posiedzeniu rządu” i „Jesień zmian”.