Upały są obciążeniem dla serca

Ekstremalne upały mogą mieć poważne konsekwencje dla zdrowia, zwłaszcza u osób z wcześniejszymi schorzeniami kardiologicznymi. Reakcja organizmu na gorąco – w tym odwodnienie, zwiększone zapotrzebowanie metaboliczne, nadkrzepliwość, zaburzenia równowagi elektrolitowej oraz ogólnoustrojowy stan zapalny – mocno obciąża serce. Badania epidemiologiczne potwierdzają, że fale gorąca mogą prowadzić do choroby niedokrwiennej, udaru mózgu czy nagłych zaburzeń rytmu serca.

Według globalnych analiz anomalie termiczne mogą być przyczyną nawet 490 000 dodatkowych zgonów rocznie. Zdaniem naukowców, jeśli nie zostaną podjęte żadne działania adaptacyjne, to w miarę pogłębiania się zmian klimatycznych nadmierna śmiertelność w latach 2030–2050 wzrośnie prawie trzykrotnie.

Im wyższa temperatura, tym większe zagrożenie dla serca

Związek między falami gorąca a kondycją układu krążenia jest w ostatnich latach obszarem intensywnych badań. Lekarze z Harvard Medical School w Bostonie wykazali, że im silniejszy upał, tym większe niebezpieczeństwo. W badaniu „Cardiovascular Mortality and Exposure to Heat in an Inherently Hot Region: Implications for Climate Change”¹, opublikowanym w czasopiśmie „Circulation”, przeanalizowali oni wskaźniki śmiertelności na przestrzeni siedmiu lat w Kuwejcie. W najgorętszych miesiącach słupki rtęci sięgają tam nawet 35 st. C. Naukowcy odkryli wyraźną zależność między wzrostem słupków rtęci a ryzykiem zgonu z przyczyn kardiologicznych, przy czym większość krytycznych przypadków odnotowano w przedziale od 35 st. C do 40 st. C.

– Reakcje patofizjologiczne prowadzące do śmierci z powodu chorób układu krążenia w wyniku przegrzania obejmują m.in. obciążenie procesów termoregulacyjnych oraz ogólnoustrojowy stan zapalny. W wysokich temperaturach otoczenia organizm zwiększa przepływ krwi do skóry, aby oddać ciepło. Wymaga to jednak większego rzutu serca, co u osób podatnych może wywołać niedokrwienie mięśnia sercowego. Gdy możliwości obronne się wyczerpią, temperatura głęboka ciała gwałtownie rośnie. Może to uruchomić gwałtowaną, nieprawidłową odpowiedź zapalną, prowadząc do dysfunkcji śródbłonka i bezpośrednich efektów cytotoksycznych, które z kolei wyzwalają ostre zespoły wieńcowe – tłumaczą autorzy badania.

Osoby cierpiące na schorzenia kardiologiczne powinny w czasie upalnych dni szczególnie uważnie obserwować swój organizm i reagować na wszelkie niepokojące symptomy.

– Długotrwała ekspozycja na wysokie temperatury może prowadzić do osłabienia organizmu, omdleń, przejściowego niedokrwienia mięśnia sercowego, a nawet udaru mózgu. Warto częściej kontrolować ciśnienie tętnicze, ponieważ u wielu pacjentów w czasie upałów dochodzi do jego gwałtownego spadku – tłumaczy lek. Mariusz Hochuł, kardiolog American Heart of Poland.

Nawodnienie chroni serce

Podczas gorących dni organizm intensywnie traci wodę wraz z potem, co zwiększa ryzyko odwodnienia i spadku ciśnienia. W ciągu zaledwie jednej doby przez skórę i drogi oddechowe można stracić nawet ponad 1,5 litra płynów. Razem z nimi pozbywamy się również cennych elektrolitów, które odpowiadają za prawidłową regulację pracy serca.

Niedostateczne nawodnienie sprawia, że krew gęstnieje, a mięsień sercowy musi pompować ją szybciej, co potęguje jego zmęczenie. Jednocześnie latem zapotrzebowanie serca na tlen drastycznie wzrasta. Jeśli nie dostarczymy mu odpowiedniej ilości płynów, może dojść do niedokrwienia, a w konsekwencji – do zawału.

Upalne dni zwiększają również ryzyko powstawania zakrzepów. Osoby z żylakami kończyn dolnych powinny regularnie spacerować, odpoczywać z nogami uniesionymi powyżej poziomu klatki piersiowej, chronić ciało przed bezpośrednim słońcem oraz unikać noszenia zbyt ciasnej odzieży.

Na układ krążenia negatywnie wpływają także dalekie podróże (szczególnie do krajów egzotycznych), nagłe zmiany klimatu oraz spożywanie alkoholu.

– Korzystajmy z letniego wypoczynku, ale pamiętajmy o czynnikach ryzyka i znajomości objawów zawału. Nawet podczas wakacji warto kontrolować stan zdrowia, konsultować się z lekarzem i prowadzić zdrowy styl życia – zaznacza ekspert.

Eksperci zalecają unikanie przebywania na pełnym słońcu między godziną 11 a 15. Najbezpieczniej spędzać czas w cieniu lub półcieniu oraz unikać zatłoczonych miejsc. W klimatyzowanych pomieszczeniach różnica względem temperatury panującej na zewnątrz nie powinna przekraczać 5 st. C.

Przypis:

1. www.pmc.ncbi.nlm.nih.gov/PMC9060422.

Podczas udaru cieplnego organizm zaczyna „gotować się” od środka– Udar cieplny to nie jest zwykłe przegrzanie: temperatura wewnętrzna przekracza możliwości termoregulacyjne człowieka, białka ulegają zniszczeniu, jelita tracą szczelność, a mózg puchnie niczym gąbka nasiąknięta wodą – mówi dr n. med. Janusz Sokołowski.

Przeczytaj także: „Nagły skok temperatury to realne ryzyko dla zdrowia”, „Leki i słońce to może być kiepskie połączenie” i „Upały grożą odwodnieniem nie tylko seniorom”.