Stres niszczy krew i jelita

To sugerują eksperymenty na myszach. 

Jak wskazują autorzy nowego badania opisane w artykule „Psychological stress drives aging-like hematopoietic stem cell dysfunction through a brain–gut–bone marrow axis”¹ na łamach prestiżowego pisma „Cell Stem Cell”, silne napięcie psychiczne powiązano dotychczas z wyższym ryzykiem poważnych chorób, takich jak cukrzyca czy schorzenia układu krążenia. Dopiero teraz jednak badacze odkryli dokładny mechanizm, który przyspiesza procesy starzenia w szpiku kostnym (odpowiedzialnym za produkcję czerwonych krwinek) oraz w mikrobiomie jelitowym.

Specjaliści przypominają, że już wcześniejsze testy sugerowały negatywny wpływ chronicznego stresu na funkcjonowanie komórek odpornościowych. Przypisywano to głównie reakcjom zapalnym napędzanym przez układ nerwowy.

Mózg wysyła sygnał do jelit

Chiński zespół badawczy zauważa, że długotrwałe obciążenie psychiczne obniża aktywność dwóch kluczowych obszarów mózgu: przyśrodkowej kory przedczołowej oraz istoty szarej okołowodociągowej. Taki stan wywołuje lawinę zmian fizjologicznych, w tym utratę krwiotwórczych komórek macierzystych oraz spadek produkcji limfocytów.

– Nasze analizy pokazują, w jaki sposób obszary mózgu reagujące na stres regulują równowagę mikrobioty jelitowej, co ostatecznie wpływa na funkcjonowanie komórek macierzystych w szpiku – tłumaczy główny autor publikacji, prof. Meng Zhao z Uniwersytetu Sun Yat-sena w Chinach.

W badaniu udokumentowano również konkretne zmiany w przewodzie pokarmowym. U zestresowanych zwierząt dochodzi do gwałtownego wyginięcia bakterii Lactobacillus reuteri, które są kluczowe dla zdrowia mikrobiomu. Równolegle spada stężenie spermidyny – ważnego metabolitu wytwarzanego przez drobnoustroje, który pomaga organizmowi w usuwaniu uszkodzonych struktur komórkowych.

Kluczowa oś łącząca narządy

– Jednym z najbardziej zaskakujących wyników eksperymentu jest fakt, że wyciszenie aktywności zaledwie dwóch konkretnych obszarów mózgu wystarcza, by wywołać szereg poważnych zaburzeń w produkcji krwi – podkreśla współautorka publikacji, dr Linjia Jiang, również z Uniwersytetu Sun Yat-sena.

– Zmiany w mikrobiomie jelitowym oraz w poziomie spermidyny odgrywają ważną rolę w pośredniczeniu w tej specyficznej komunikacji między mózgiem a szpikiem kostnym – dodaje.

Naukowcy nie mają jeszcze pewności, jak dokładnie stres modyfikuje obwody neuronalne w poszczególnych stanach chorobowych oraz czy identyczne zależności występują bezpośrednio u ludzi. Odpowiedzi na te pytania mają przynieść kolejne, zaplanowane już projekty badawcze. Ich celem będzie także ustalenie, czy da się opracować metody skutecznie chroniące szpik kostny w starszym wieku lub w okresach silnego obciążenia psychicznego.

– Choć przed przełożeniem tych wyników na praktykę kliniczną czekają nas jeszcze szeroko zakrojone analizy, nasze ustalenia dają solidne podstawy koncepcyjne do tworzenia nowych terapii. Mogą one łagodzić starzenie się układu odpornościowego oraz przeciwdziałać dysfunkcjom odpornościowym wywołanym przez stres – podsumowuje prof. Meng Zhao.

– W szerszym ujęciu te wnioski pozwalają przypuszczać, że dbanie o higienę psychiczną i redukcja stresu nie tylko poprawiają samopoczucie, lecz także realnie pomagają zachować sprawność obronną organizmu i wspierają zdrowe starzenie się – dodaje dr Linjia Jiang.

Przypis:

1. www.cell.com/00204-3.

Przeczytaj także: „Bakterie w jelitach sterują odpornością, nastrojem i tempem starzenia”