Opieka koordynowana receptą na luki w systemie

– Wyzwań w zakresie systemowym jest rzeczywiście bardzo dużo. Z perspektywy pacjenta kardiologicznego widzimy wyraźnie, że choć mamy dobrą diagnostykę, procedury zabiegowe oraz leczenie farmakologiczne, to na różnych etapach leczenia pacjent „gubi się” w systemie. Ciągłość opieki pozostawia przestrzeń do poprawy – powiedziała 27 marca Agnieszka Molenda-Wiśniewska podczas konferencji z okazji II Światowego Dnia Adherence. 

Jak wyjaśniła, największe luki pojawiają się w dwóch momentach. Po pierwsze, po wypisie ze szpitala, kiedy pacjent przechodzi z etapu hospitalizacji do dalszej opieki. Po drugie, w okresach pomiędzy wizytami kontrolnymi. Jest to widoczne szczególnie w przypadku pacjentów z wielochorobowością, przyjmujących wiele leków i często w wieku podeszłym. Pojawiają się u nich trudności z utrzymaniem zaleceń terapeutycznych.

– Z perspektywy systemowej brakuje dziś skutecznego monitoringu pacjenta, który pozwalałby nie tylko zidentyfikować momenty ryzyka, ale też na odpowiednim etapie go wesprzeć, bez nadmiernego obciążania systemu ochrony zdrowia – powiedziała.

Opieka koordynowana w kardiologii 

Zdaniem przedstawicielki resortu zdrowia odpowiedzią na te wyzwania jest rozwój opieki koordynowanej.

– W opiece kariologicznej za chwilę będziemy mogli obserwować pierwsze efekty. Krajowa Sieć Kardiologiczna działa rok i wprowadzane są kolejne elementy tego systemu. Jednym z kluczowych rozwiązań jest wdrożenie roli koordynatora, czyli osoby, która stanowi łącznik między pacjentem a lekarzem i prowadzi chorego przez cały system. To rozwiązanie sprawdziło się już w onkologii i wierzymy, że przyniesie podobne korzyści w kardiologii – stwierdziła Agnieszka Molenda-Wiśniewska.

– Koordynator ma ten czas dla pacjenta, zarówno pomiędzy wizytami, jak i na poziomie poszpitalnym, co jest szczególnie istotne w kontekście budowania adherencji. Aby jednak było to skuteczne, niezbędny jest dostęp do danych. Dlatego drugim istotnym kierunkiem jest cyfryzacja ochrony zdrowia – powiedziała dyrektor w MZ, zwracając uwagę na narzędzie, jakim jest elektroniczna karta opieki kardiologicznej (EKOK). Za chwilę ma ona znaleźć się w fazie testów.

Molenda-Wiśniewska dodała, że w sieci kardiologicznej adherencja została ujęta jako jeden ze wskaźników oceny jakości, choć na razie w ograniczonym zakresie. Efektywność tego systemu będzie się rozwijać poprzez rozwój narzędzi cyfrowych.

– Zależy nam, aby oceniać efektywność opieki z punktu widzenia adherencji i monitorowania pacjenta przez cały proces diagnostyczny i terapeutyczny. Integracja danych w jednym miejscu umożliwi lekarzowi lepsze prowadzenie chorego, a także bardziej świadomą rozmowę na temat terapii. Nie można też zapominać o edukacji i motywowaniu pacjentów do jej stosowania – zauważyła.

– Mam nadzieję, że w perspektywie najbliższego roku będziemy mogli przedstawić konkretne efekty wdrażanych rozwiązań – podkreśliła dyrektor Departamentu Opieki Koordynowanej.

Niska świadomość najsłabszym ogniwem systemu

Jak podkreśliła przewodnicząca senackiej Komisji Zdrowia Beata Małecka-Libera, w ostatnich latach w Polsce wykonano ogromną pracę na poziomie systemowym, jeżeli chodzi o opiekę nad pacjentami z chorobami przewlekłymi, w szczególności sercowo-naczyniowymi.

– Powstały systemowe rozwiązania w dostępie pacjenta do świadczeń, jak również profilaktyki i rehabilitacji. Zaczynaliśmy od wyrywkowych obszarów związanych z medycyną naprawczą. Teraz jesteśmy w zupełnie innym miejscu – mamy Krajową Sieć Kardiologiczną, programy profilaktyczne oraz odpowiednie regulacje i finansowanie.

W ocenie senator dziś jednak kluczowym wyzwaniem nie jest już brak narzędzi czy metod leczenia, ale brak świadomego pacjenta. Dodała, że poprawa efektów leczenia będzie zależała przede wszystkim od wzmocnienia edukacji i budowania świadomości pacjentów o swoim zdrowiu i możliwościach, jakie daje system w zapobieganiu ich rozwojowi.

– Niski poziom korzystania z programów profilaktycznych oraz niewystarczająca edukacja zdrowotna sprawiają, że adherencja pozostaje ograniczona – przyznała Małecka-Libera.

Safe Hearts Plan

Choroby sercowo-naczyniowe pozostają obecnie największym wyzwaniem zdrowotnym w Europie. Odpowiadają za ponad 40 procent wszystkich zgonów w Unii Europejskiej, dotykając około 62 milionów osób i generując koszty przekraczające 280 miliardów euro rocznie.

Jak mówił europoseł Adam Jarubas, w instytucjach europejskich panuje przekonanie, że potrzebna jest wspólna skoordynowana strategia podobna do europejskiego planu walki z rakiem, która pozwoli nam skutecznie i przeciwdziałać temu zagrożeniu. W odpowiedzi na to wyzwanie Komisja Europejska przedstawiła dokument „EU cardiovascular health plan: the Safe Hearts Plan”, który wyznacza kierunek działań dla całej UE.

– To nie jest akt prawny w ścisłym sensie, lecz zestaw wspólnych standardów i rekomendacji dla państw członkowskich od profilaktyki przez diagnostykę i badania przesiewowe aż po leczenie, rehabilitację i opiekę nad pacjentem – zaznaczył europoseł. 

Jak tłumaczył, strategia opiera się na trzech kluczowych filarach:

• profilaktyce, czyli działaniach zmniejszających ryzyko chorób serca, w tym między innymi promocji zdrowego stylu życia,
• wczesnym wykrywaniu, w tym systemowych programach badań przesiewowych i regularnym monitorowaniu takich parametrów jak ciśnienie, cholesterol czy stężenie glukozy,
• leczeniu i opiece nad pacjentem obejmującym zarówno dostęp do nowoczesnych terapii, jak i rehabilitację kardiologiczną.

– Rolą Parlamentu Europejskiego jest dziś nie tylko wspieranie tej strategii politycznie, ale także dopilnowanie, aby nie pozostała ona jedynie dokumentem programowym – zaznaczył Jarubas. 

– Pracujemy nad raportami, rekomendacjami oraz nad tym, aby w kolejnych budżetach europejskich znalazły się realne środki na działanie w obszarze zdrowia sercowo-naczyniowego. Naszym wspólnym celem jest ambitna, ale osiągalna zmiana – zmniejszenie przedwczesnej umieralności z powodu chorób serca w Europie o 25 proc. w ciągu najbliższej dekady. To wymaga współpracy instytucji europejskich, rządów państw członkowskich, środowiska medycznego, organizacji pacjentów oraz sektora badań i innowacji. Jeśli uda nam się skutecznie wdrożyć te działania, strategia Safe Hearts może stać się jednym z najważniejszych projektów zdrowotnych Unii Europejskiej w nadchodzących latach – ocenił Adam Jarubas.

Przeczytaj także: „Ten rok był dla mnie szczególny”, „Plan na zdrowe serca ►”