Ketamina w leczeniu depresji. Nowe badania pokazują mechanizmy
Ketamina – popularny środek znieczulający – może w szybkim tempie łagodzić objawy depresji. Efekt ten utrzymują się jednak bardzo krótko. W „Sciences Advances” ukazało się badanie wskazujące, jak można go wydłużyć. Odkryte mechanizmy mogą stać się podstawą opracowania nowych terapii, zwłaszcza dla pacjentów, u których standardowe leczenie nie działa.
Depresja to jeden z najpoważniejszych problemów zdrowia publicznego. Choć istnieje kilka metod jej leczenia, nie wszyscy pacjenci są na nie wrażliwi. Około jednej trzeciej chorych musi wypróbować kilka leków, zanim znajdzie skuteczne rozwiązanie, a kolejna jedna trzecia cierpi na depresję lekooporną.
W takich przypadkach lekarze mogą sięgnąć po ketaminę – popularny środek znieczulający – która przynosi szybką poprawę. Jej działanie jest jednak krótkotrwałe i wiąże się z ryzykiem poważnych działań ubocznych, takich jak skoki tętna i ciśnienia krwi, poczucie odrealnienia, a także z ryzykiem uzależnienia.
Badacze odpowiedzieli, na czym polega przeciwdepresyjne działanie ketaminy
Zespół z Weill Cornell Medicine (USA) na łamach czasopisma „Cell” wykazał, że za szybkie działanie przeciwdepresyjne ketaminy odpowiadają określone receptory opioidowe w mózgu. Lek oddziałuje na ich podgrupę obecną w interneuronach kory przedczołowej, czyli obszarze odgrywającym kluczową rolę w regulacji emocji, uwagi i zachowania.
Interneurony pełnią funkcję regulatorów aktywności innych komórek nerwowych. W warunkach przewlekłego stresu stają się nadaktywne, prowadząc do nadmiernego wyciszenia aktywności mózgu, co uznaje się za jeden z elementów rozwoju depresji. Działanie ketaminy na krótko przywraca aktywność tej części mózgu zaburzoną przez stres.
– Ketamina działa na te receptory opioidowe, zmniejszając aktywność interneuronów i przywracając funkcjonowanie komórek kory przedczołowej. Ten efekt trwa bardzo krótko – 15–20 minut – ale wystarcza, by uruchomić proces przywracania aktywności mózgu – wyjaśnił współautor badania, dr Joshua Levitz.
Wyniki kolejnego badania dotyczącego przeciwdepresyjnego działania ketaminy zostały opublikowane 1 maja br. w „Science Advances”. O efektach pracy naukowców jest również na oficjalnej stronie Cornell University. Jak czytamy, dokonali oni „inżynierii wstecznej” działania przeciwdepresyjnego ketaminy. Celem było znalezienie metody na wydłużenie terapeutycznego działania ketaminy i zredukowanie skutków ubocznych.
Naukowcy wykazali, że jest to możliwe dzięki uruchomieniu określonych mechanizmów w komórkach mózgowych, związanych m.in. z receptorami TrkB i mGluR5. Odpowiadają one za wzmacnianie połączeń między neuronami i stabilizowanie ich działania.
– Badanie potwierdziło w modelu przedklinicznym, że wzajemne oddziaływanie receptorów TrkB i mGluR5 na komórki mózgowe ma kluczowe znaczenie dla utrzymania przeciwdepresyjnego działania ketaminy – informuje Cornell University.
Lepsze wykorzystanie istniejących leków
Współautorzy artykułów opublikowanych w „Cell” i „Science Advances” kontynuują teraz badania m.in. nad tym, czy łączenie niskich dawek istniejących leków, które oddziałują na receptory mGluR5, z niskimi dawkami ketaminy, może zapewnić długotrwałe działanie przeciwdepresyjne przy mniejszej liczbie skutków ubocznych (z zamiarem ewentualnego rozpoczęcia badania klinicznego).
Ich wysiłki prowadzą do lepszego zrozumienia istniejących leków, co ma pomóc udoskonalić ich stosowanie i wesprzeć lekarzy w opracowaniu kombinacji leków opartych na dowodach, zamiast stosowania ich metodą prób i błędów.
Przeczytaj także: „Ćwiczenia fizyczne skuteczne w walce z depresją”.
