AOS nie po nowemu

Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej zwróciło się do Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Praw Pacjenta, by podjęli działania zmierzające do uchylenia zarządzenia prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia nr 85/2025/DSOZ, w którym zapisano tzw. AOS po nowemu. Podkreślono, że przepisy naruszają prawa pacjentów.

Lekarze w apelu nr 2/26/P-IX z 26 lutego 2026 r. napisali o zarządzeniu nr 85/2025/DSOZ prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z 27 października 2025 r. zmieniającym zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna – więcej o przepisach w tekście „Zmiany w zawieraniu i realizacji umów w zakresie AOS”.

W skrócie – zgodnie z nowym mechanizmem AOS-y, które znajdują się poniżej ogólnopolskiej mediany pierwszorazowych wizyt, mają kwartał na poprawę wyniku co najmniej o 3 pkt proc. bądź do poziomu mediany. W przeciwnym wypadku przez kolejny kwartał dostają za zrealizowane porady mniej pieniędzy – 75 proc. stawki za wizytę zamiast 100 proc. Osobne wskaźniki dotyczą różnych zakresów, czyli inna jest mediana dla poradni kardiologicznych, a inna dla ortopedycznych.

Lekarze skrytykowali, prosząc o interwencję

– W trosce o zapewnienie właściwego, zgodnego z kryteriami medycznymi, dostępu pacjentów do świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna, w poszanowaniu praw pacjentów do przejrzystej, obiektywnej, opartej na kryteriach medycznych, procedury ustalającej kolejność dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej, kierując się także koniecznością zagwarantowania niezakłóconego funkcjonowania placówek AOS oraz dbałością o zapewnienie uczciwych i zgodnych z prawem warunków kontraktowania świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu AOS, apelujemy do Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Praw Pacjenta, aby podjęli działania zmierzające do uchylenia wspomnianego zarządzenia – podkreślono w apelu, zwracając uwagę, że w ocenie samorządu lekarskiego przepisy naruszają prawa pacjentów i prowadzą do niewłaściwego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej, a poza tym są zagrożeniem dla ochrony praw majątkowych placówek medycznych, które udzielają świadczeń z zakresu AOS.

Prezydium NRL zarzuciło, że kwestionowane zarządzenie nakłada na podmioty lecznicze w AOS kary umowne bez żadnej podstawy prawnej, narzuca ceny niższe, niż wynosi wycena świadczeń danego rodzaju, a do tego w praktyce wymusza administracyjne ograniczenie wizyt kontrolnych lub wyznaczanie odległego terminu tych wizyt, co prowadzi do naruszenia praw pacjentów do przejrzystej, obiektywnej i opartej na kryteriach medycznych, procedury ustalającej kolejność dostępu do tych świadczeń.

– Zarządzenie powoduje także rezygnację lub ograniczenie stosowania przez placówki AOS takich procedur medycznych i metod leczenia, które wymagają następnie wielu wizyt kontrolnych uniemożliwiających uzyskanie przez placówkę AOS mediany świadczeń pierwszorazowych – dodali.

Apel w całości poniżej.

Nowi pacjenci szybciej u lekarzySpecjaliści przyjęli o 200 tys. nowych pacjentów więcej niż rok wcześniej – wynika z danych NFZ za trzeci kwartał 2025 r. To konsekwencja nowego mechanizmu zastosowanego przy rozliczeniach w AOS.

Historia nowej specjalistyki w „Menedżerze Zdrowia”

Zaczęło się w październiku 2024 r.

O nowym AOS informowaliśmy jako pierwsi – już na początku października 2024 r. Wtedy wiceprezes Narodowego Funduszu Zdrowia Jakub Szulc przyznał, że należy się zastanowić, czy to, że niektóre świadczenia są limitowane, się sprawdziło.

– Mowa o świadczeniach w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej, w przypadku których widzimy, że po dwóch latach funkcjonowania nielimitowości nie przełożyło się to na skrócenie kolejek ani na poprawę satysfakcji pacjentów – stwierdził w wywiadzie pod tytułem „Na co nas stać – dlaczego nie jest to nielimitowane leczenie w AOS”.

Więcej wiedzieliśmy w listopadzie 2024 r.

W listopadzie 2024 roku pisaliśmy, że zmiany są już pewne – w tekście „AOS po nowemu” donosiliśmy, że urzędnicy z NFZ wypracowali nowe propozycje rozliczeń w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej, które mają wspierać pacjentów pierwszorazowych.

Zapowiadaliśmy, że przedstawicielom funduszu wkrótce będzie wiadomo więcej.

Pisaliśmy, że to już potwierdzone – to, co mówił w „Menedżerze Zdrowia” wiceprezes Narodowego Funduszu Zdrowia Jakub Szulc, stanie się faktem. Fundusz wypracował nowe propozycje rozliczeń w AOS, które mają wspierać pacjentów pierwszorazowych.

Styczeń 2025 r. – wiceprezes mówił o szczegółach

Podczas konferencji Priorytety w Ochronie Zdrowia 2025 wiceprezes NFZ Marek Augustyn zapowiedział AOS po nowemu.

Przypomnijmy – limitów w finansowaniu wizyt w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej nie ma od 1 lipca 2021 r.

W Narodowym Funduszu Zdrowia stwierdzono jednak, że trzeba to zmienić, bo „uwolnienie” finansowania nie spowodowało, że większa liczba pacjentów, którzy chcą po raz pierwszy dostać się do specjalisty, faktycznie skorzystała z wizyty. Zaczęło się za to coraz częściej dziać tak, że pacjenci przychodzili po raz pierwszy i w ciągu roku korzystali z tej poradni nie raz, dwa, trzy, lecz pięć razy. Rekordziści – dziesięć razy.

W 2024 r. nadwykonania w AOS kosztowały NFZ ok. 1 mld zł kwartalnie. To byłaby dobra informacja, gdyby proporcjonalnie do wydatków zmniejszały się kolejki do specjalistów – tak jednak się nie stało.

Marek Augustyn w rozmowie z „Menedżerem Zdrowia” podkreślił, że nie ma mowy o rezygnacji z nielimitowości, ale te podmioty, w których dużo częściej niż normalnie, czyli powyżej mediany, po raz kolejny przyjmują tego samego pacjenta, będą otrzymywały za to nieco mniejsze pieniądze.

W Narodowym Funduszu Zdrowia określono to jako stawkę degresywną – będzie niższa od nominalnej.

Mówił o tym wiceprezes Augustyn w wywiadzie „AOS po nowemu – o szczegółach powiedział nam Marek Augustyn”.

Luty 2025 r. – relacja z konferencji

O szczegółach nowej ambulatoryjnej opieki specjalistycznej mówili przedstawiciele Narodowego Funduszu Zdrowia 14 lutego 2025 r. podczas konferencji prasowej.

– Efektem zmian ma być racjonalne wydatkowanie pieniędzy przy krótszym czasie oczekiwania na pomoc specjalistów – mówił prezes NFZ Filip Nowak, którego cytowaliśmy w tekście „Była marchewka, będzie kij”.