Cholesterol trzeba badać już u 10-latków. Najnowsze wytyczne

Wytyczne zostały opracowane w oparciu o dane z badań klinicznych, przeglądów systematycznych i metaanaliz. Ukazały się 13 marca 2026 r. w artykule przeglądowym opublikowanym na stronie AHA/ASA Journals („2026 ACC/AHA/AACVPR/ABC/ACPM/ADA/AGS/APhA/ASPC/NLA/PCNA Guideline on the Management of Dyslipidemia: A Report of the American College of Cardiology/American Heart Association Joint Committee on Clinical Practice Guidelines”).

Wśród szeregu nowych wytycznych znalazło się m.in. zalecenie, by pierwsze badanie poziomu cholesterolu wykonywać już w dzieciństwie. Opisano również ulepszone metody obliczania ryzyka wystąpienia zawałów serca i udarów mózgu w przyszłości. Wiele miejsca poświęcono zaleceniom dotyczącym stylu życia (dieta, aktywność fizyczna).

Przeczytaj także: „Ciągłe monitorowanie glikemii zmienia sposób leczenia cukrzycy typu 2”

Postępowanie u osób z dyslipidemią

„Zakres ‘Wytycznych dotyczących postępowania w dyslipidemii na rok 2026’ obejmuje praktyczne zagadnienia dotyczące oceny, postępowania i monitorowania pacjentów z dyslipidemią, w tym z wysokim poziomem cholesterolu we krwi, hipertriglicerydemią i podwyższonym stężeniem lipoproteiny (a) [Lp(a)]” – czytamy artykule. „Tytuł niniejszych wytycznych został zmieniony z ‘Wytycznych dotyczących postępowania w zakresie cholesterolu we krwi na rok 2018’ na ‘Wytyczne dotyczące postępowania w dyslipidemii na rok 2026’, aby odzwierciedlić ewoluującą wiedzę na temat ryzyka ASCVD związanego z aterogennymi lipoproteinami innymi niż cząsteczki LDL, w tym TG i resztkowych cząsteczek oraz Lp(a). Wytyczne odnoszą się również do wdrażania nowszych leków, które redukują te aterogenne lipoproteiny, a także najnowszych osiągnięć w ocenie ryzyka chorób układu krążenia, istotnych dla postępowania z osobami z dyslipidemią, zarówno w profilaktyce pierwotnej, jak i wtórnej” – wyjaśniają autorzy.

Pierwsze badanie poziomu cholesterolu już u dziesięciolatków

Specjaliści zalecają pierwsze badanie poziomu cholesterolu około 10. roku życia, aby pomóc pacjentom utrzymać niski poziom cholesterolu i zmniejszyć ryzyko wystąpienia zawału serca lub udaru mózgu w ciągu kolejnych dziesięcioleci. – Miażdżyca może się zaczynać już w okresie płodowym. Badania pokazały, że jeśli kobieta ciężarna ma podwyższony poziom cholesterolu, cukrzycę i wysokie ciśnienie, rodzi się dziecko, które ma zmiany miażdżycowe. To dlatego w Finlandii poziom cholesterolu sprawdza się wszystkim niemowlętom z grup ryzyka, czyli z rodzin, w których ktoś zmarł na udar lub zawał przedwcześnie, czyli przed 55. rokiem życia – mówi prof. Marek Naruszewicz, założyciel Polskiego Towarzystwa Badań nad Miażdżycą.

Specjaliści są zgodni, że w im wcześniejszym wieku zaczniemy badać cholesterol, tym lepiej. – Coraz więcej mamy pacjentów, którzy mają po 40 lat i trafiają do szpitala z zawałem serca czy udarem mózgu. Mamy zupełnie inne czasy. Dużo stresu, mało aktywności fizycznej, zła dieta, a to przekłada się na stan zdrowia. A już obowiązkowo cholesterol powinny badać osoby, u których w rodzinie wystąpiły nagłe zgony sercowe, udar mózgu, zawały serca, szczególnie w młodym wieku – dodaje prof. Piotr Dobrowolski, kierownik Samodzielnej Poradni Lipidowej Narodowego Instytutu Kardiologii.

Jak reklamują leki w USA?Agencję do spraw Żywności i Leków (Food and Drug Administration) można by posądzić o brak odpowiednich działań w zapewnianiu bezpieczeństwa, więc – aby uniknąć krytyki – FDA reguluje także reklamę leków. Z jakim skutkiem?

Nowe zalecenia dotyczące oceny ryzyka sercowo-naczyniowego

Nowością zaktualizowanych wytycznych jest również kalkulator ryzyka sercowo-naczyniowego o nazwie PREVENT, który ma na celu ocenę ryzyka zawału serca i udaru mózgu w ciągu najbliższych 10 i 30 lat u osób dorosłych w wieku 30–79 lat, u których nie stwierdzono jeszcze choroby serca. 

Ponadto w wytycznych zaktualizowano progi poziomu cholesterolu, do których lekarze i inni pracownicy służby zdrowia powinni się odwoływać podczas oceny pacjentów. Specjaliści zalecają wykonywanie dodatkowych testów, które nie są częścią standardowego badania poziomu cholesterolu we krwi ani panelu lipidowego, czyli jednorazową ocenę lipoproteiny(a) (Lp[a]). Jej poziom w ponad 90 proc. zależy od genów i pozostaje względnie stały przez całe życie, co oznacza, że wysokie stężenie jest wrodzone i nie zależy od stylu życia.

Oprócz nowych wytycznych eksperci opublikowali również dokument pt. „The ABCs of Cardiovascular Disease Prevention” („Podstawy zapobiegania chorobom układu krążenia”), w którym przeanalizowano najnowsze dowody dotyczące czynników wpływających na ryzyko chorób serca – w tym cukrzycy, spożycia alkoholu i poziomu tkanki tłuszczowej.

W swoich wnioskach autorzy zauważają, że zalecenia będą musiały ewoluować w miarę lepszego zrozumienia zagrożeń dla zdrowia serca, jakie niosą ze sobą vaping i marihuana. Konieczne jest także doprecyzowanie klinicznej definicji otyłości i jej wpływu na nasz organizm.

Przeczytaj także: „Róbmy medycynę jutra od dzisiaj!”