Jedna szczepionka na wszystkie wirusy?
Badacze ze Stanfordu zaprojektowali uniwersalną szczepionkę donosową, która stymuluje lokalną odporność błon śluzowych. Z badań opublikowanych w magazynie „Science” wynika, że mechanizm ten skutecznie neutralizuje patogeny dróg oddechowych u myszy.
Badacze uważają, że nowa szczepionka może być kolejną rewolucją w zakresie szczepień, od czasu ich wprowadzenia przed 230 laty. Wynika to z zastosowania zupełnie innego jej mechanizmu, zapewniającego wszechstronne działanie.
Obecnie stosowane preparaty pobudzają system immunologiczny do wytworzenia przeciwciał chroniących przed konkretną infekcją i określonym patogenem. Taką metodę po raz pierwszy wykorzystał angielski lekarz Edward Jenner, nazywany „ojcem immunologii”, który w 1796 r. opracował pierwszą na świecie szczepionkę przeciwko ospie prawdziwej.
Eksperci testują „uniwersalny sprej”
Szczepionka opracowana przez amerykańskich specjalistów – zamiast pobudzać układ odpornościowy – aktywizuje makrofagi, tzw. komórki żerne układu odpornościowego (leukocyty). Pełnią one w nim kluczową rolę, pochłaniając patogeny i martwe komórki. Odgrywają główną rolę zarówno w odporności, jak i gojeniu się ran oraz regulacji stanów zapalnych.
Z eksperymentów na myszach wynika, że tak działająca szczepionka, po podaniu donosowym, w znacznym stopniu – bo 100-, a nawet 1000-krotnie – ogranicza zdolność przenikania patogenów do płuc. To z kolei pozwala układowi odpornościowemu skuteczniej i szybciej je zwalczyć, chroniąc przed ciężkimi infekcjami dolnych dróg oddechowych.
U zwierząt preparat skutecznie chronił przed zakażeniami układu oddechowego przez okres trzech miesięcy. Zapobiegał też infekcjom bakteryjnym, takim jak gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus) oraz Acinetobacter baumannii.
Obydwie bakterie mogą być bardzo groźne. Gronkowiec złocisty występuje w jamie nosowo-gardłowej oraz na skórze i może powodować zatrucia pokarmowe. Acinetobacter baumannii jest częstym zakażeniem wewnątrzszpitalnym u pacjentów wymagających wielu procedur inwazyjnych lub przebywających na oddziale intensywnej terapii.
Szczepionka chroni przed wirusami i bakteriami
Jeden z głównych autorów badań, mikrobiolog i immunolog ze Stanford University, prof. Bali Pulendran, powiedział w wypowiedzi dla BBC, że nowa szczepionka uniwersalna może chronić nie tylko przed grypą, COVID-19 oraz przeziębieniami, ale również przed innymi wirusami, bakteriami, a nawet alergiami.
Z dotychczasowych obserwacji wynika, że preparat zmniejsza nadreaktywność układu odpornościowego wobec roztoczy kurzu domowego, co może chronić także przed astmą.
Wyniki tych eksperymentów muszą być jednak potwierdzone w badaniach klinicznych, czyli na ochotnikach, gdyż system immunologiczny u myszy dość znacznie różni się od ludzkiego. Badania te w pierwszej kolejności muszą wykazać, ze nowa szczepionka jest bezpieczna, w następnych etapach testowana jest skuteczność i dawkowanie preparatu.
Preparat nie zastąpi dotychczasowych szczepień
Uniwersalna szczepionka raczej nie zastąpi dotychczasowych szczepień przeciwko zakażeniom układu oddechowego. Będzie raczej ich cennym uzupełnieniem, jeśli tylko potwierdzi się jej bezpieczne i skuteczne działanie. Byłaby szczególnie przydatna w ochronie przed nowymi patogenami, takimi jak COVID-19, zanim opracowana zostanie chroniąca przed nimi szczepionka.
PAP
