Czy wyższe dawki ryfampicyny przełamują barierę krew–mózg w gruźliczym ZOMR?

Gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (ZOMR) pozostaje jedną z najbardziej śmiertelnych postaci gruźlicy, a wielu pacjentów, którym udaje się przeżyć, boryka się z trwałymi powikłaniami neurologicznymi. Jedną z przeszkód w skutecznym leczeniu jest słaba penetracja bariery krew–mózg przez część stosowanych w terapii antybiotyków, w tym ryfampicyny. Najnowsze badanie opublikowane w prestiżowym czasopiśmie „The New England Journal of Medicine” podważa hipotezę, że znaczne zwiększenie dawki tego antybiotyku mogłoby przełamać tę barierę fizjologiczną i poprawić rokowanie pacjentów.

W międzynarodowym, podwójnie zaślepionym badaniu z randomizacją wzięło udział 499 dorosłych pacjentów z Indonezji, RPA i Ugandy (ponad 60 proc. z nich było współzakażonych wirusem HIV). Porównano standardowy schemat leczenia (doustna dawka ryfampicyny 10 mg/kg) ze schematem zintensyfikowanym, w którym dawkę ryfampicyny zwiększono aż do 35 mg/kg masy ciała przez pierwszych 8 tygodni terapii.

Wyniki badania jednoznacznie wskazują na brak korzyści klinicznych z takiej modyfikacji. W grupie otrzymującej wysokie dawki leku odnotowano wyższy odsetek zgonów w ciągu 6 miesięcy (44,6 proc.) w porównaniu z grupą leczoną standardowo (40,7 proc.) – różnica ta nie była jednak istotna statystycznie (p = 0,25). Niepokojący jest również fakt, że u pacjentów przyjmujących wysokie dawki, którzy zmarli, mediana czasu do zgonu była krótsza (13 dni vs 24 dni). Wyższe dawki wiązały się ponadto z częstszym polekowym uszkodzeniem wątroby (8,0 proc. vs 4,4 proc.).

Badanie to stanowi mocny dowód na to, że eskalacja dawki ryfampicyny nie jest kluczem do sukcesu w walce z gruźliczym ZOMR. Mimo agresywnego leczenia farmakologicznego śmiertelność w obu grupach pozostała na wysokim poziomie (przekraczającym 40 proc.).