Zamiast koronera urzędowy lekarz do spraw zgonów

Od kilku miesięcy trwają prace nad nowelizacją ustawy o działalności leczniczej oraz niektórych innych ustaw. Zmiany mają na celu między innymi wprowadzenie zasad powoływania i działania koronera. Projekt ustawy z 8 października 2025 r. przewidywał formalne powołanie instytucji koronera na poziomie województwa. Przepisy miały być odpowiedzią na oczekiwania lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej i zyskały ich uznanie – przypomina o tym Prawo.pl.

Nowe rozwiązania wydłużą procedurę stwierdzenia zgonu

W nowej wersji projektu z 12 lutego 2026 r. Ministerstwo Zdrowia instytucję koronera zastąpiło „urzędowym lekarzem do spraw zgonów”. Tyle że taki urzędowy lekarz to nie to samo co koroner, ponieważ jego rola będzie znacznie ograniczona. Poza tym odebrano lekarzom podstawowej opieki zdrowotnej prawo do bezpośredniego wezwania takiego specjalisty w razie wątpliwości. Zgodnie z nowym projektem decyzję o zadysponowaniu „lekarza urzędowego“ ma podejmować wojewódzki koordynator ratownictwa medycznego, według – jak podkreślają lekarze Porozumienia Pracodawców Ochrony Zdrowia – zupełnie niejasnych kryteriów.

– W naszej ocenie takie rozwiązanie wydłuży procedurę stwierdzenia zgonu, zwiększy ryzyko opóźnień, przeniesie odpowiedzialność za ocenę zasadności wezwania na osobę niezaangażowaną bezpośrednio w badanie pacjenta ani ocenę okoliczności zgonu. Uważamy, że wszystko to osłabi bezpieczeństwo systemowe oraz doprowadzi do konfliktów kompetencyjnych – podkreśla Bożena Janicka, prezes Porozumienia Pracodawców Ochrony Zdrowia. 

Wątpliwości dotyczące przyczyny, czasu oraz okoliczności śmierci najczęściej pojawiają się nie w szpitalach, lecz w środowisku pozaszpitalnym, np. w domach pacjentów czy miejscach publicznych. I to właśnie tam lekarze, najczęściej podstawowej opieki zdrowotnej, wystawiają karty zgonu. Rocznie to 100 tysięcy takich dokumentów. W wielu krajach odpowiada za to właśnie koroner, czyli niezależny lekarz odpowiedzialny za wyjaśnianie okoliczności zgonów.  

Koroner na mocy ustawy – kiedy?

– My, jako przedstawiciele lekarzy rodzinnych, od ponad 20 lat postulujemy wprowadzenie podobnego rozwiązania w Polsce, najlepiej na poziomie powiatu, z możliwością współpracy między sąsiednimi jednostkami – mówi ekspertka.

Jak tłumaczy, już od 2002 roku w wielu powiatach samorządy, często we współpracy z lekarzami podstawowej opieki zdrowotnej, powoływały lokalnych „koronerów”, mimo braku pełnego umocowania ustawowego. Prezes Janicka podkreśla, że rozwiązania te świetnie sprawdziły się w praktyce i stały się odpowiedzią na realne potrzeby samorządów oraz mieszkańców.

W związku z tym, że „urzędowy lekarz do stwierdzania zgonów” ma działać jedynie w sytuacjach nadzwyczajnych, główna odpowiedzialność za zgony pozaszpitalne nadal spoczywać będzie na lekarzach podstawowej opieki zdrowotnej.  

– Projekt zupełnie nie uwzględnia realiów kadrowych w podstawowej opiece zdrowotnej. Kadra lekarzy POZ starzeje się, braki personelu są poważnym problemem. Jeżeli stwierdzanie zgonu zostanie uznane za świadczenie zdrowotne realizowane w ramach umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia, to każda taka czynność będzie wykonywana kosztem czasu przeznaczonego dla żywych, zadeklarowanych pacjentów – komentuje Bożena Janicka. 

Rozwiązanie sprzeczne z logiką systemu

Zdecydowany sprzeciw Porozumienia Pracodawców Ochrony Zdrowia budzi też próba zakwalifikowania stwierdzenia zgonu jako świadczenia zdrowotnego.  

– Dotychczas czynność ta miała i nadal ma charakter administracyjno-statystyczny, co odpowiada jej istocie oraz utrwalonej praktyce prawnej. Uznanie stwierdzenia zgonu za świadczenie zdrowotne jest rozwiązaniem sprzecznym z logiką systemu ochrony zdrowia i rodzi poważne wątpliwości interpretacyjne, zarówno w zakresie zdrowia, finansowania, jak i odpowiedzialności prawnej – zaznaczają lekarze PPOZ.  

Projekt w obecnym kształcie jest oceniany przez PPOZ jako jako szkodliwy dla pacjentów i medyków, poza tym w praktyce niemożliwy do wdrożenia. Dlatego apelują o przywrócenie instytucji koronera jako odrębnego, wyspecjalizowanego podmiotu w systemie.

Przeczytaj także: „Zawód koronera – NRL chce zmian” i „Uregulują instytucję koronera”.