Spada liczba lekarzy sądowych. Adwokaci apelują o zmiany
Naczelna Rada Adwokacka (NRA) apeluje o pilne uchylenie ustawy o lekarzu sądowym i przyznanie każdemu medykowi prawa do wystawiania zaświadczeń usprawiedliwiających niestawiennictwo w sądzie z powodu choroby. Adwokaci alarmują, że tylko w ciągu ostatnich dwóch lat liczba lekarzy sądowych w Polsce zmniejszyła się z 229 do 184. Problem pogłębia się z miesiąca na miesiąc.
Apel wraz z aktualnymi danymi obejmującymi informacje o liczbie lekarzy sądowych został skierowany do Komisji do spraw Petycji Sejmu.
NRA zabiegała o uchylenie ustawy już dwa lata temu
W komunikacie z 14 maja 2026 r. NRA wskazuje, że nie jest to jej pierwsze działanie podjęte w tej sprawie. W związku z tą sytuacją już wcześniej, w grudniu 2024 r., prezydium NRA podjęło uchwałę w sprawie uchylenia ustawy z 15 czerwca 2007 r. o lekarzu sądowym i pozostawieniu każdemu lekarzowi prawa do wystawienia zaświadczenia lekarskiego, które będzie honorowane przez sądy i prokuratury. Petycja w tej sprawie trafiła wówczas do Rady Ministrów, a także Sejmu i Senatu.
W 2024 r. adwokatura zwracała uwagę, że brak dostępności lekarzy sądowych o różnych specjalizacjach powoduje, iż lekarze ci wydają zaświadczenia potwierdzające zdolność lub niezdolność do stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie organu uprawnionego, powielając diagnozy innych lekarzy, znajdujące się w przedkładanej im dokumentacji medycznej, nie czując się kompetentnymi do czynienia własnych ustaleń. Oceniono, że w związku z tym utrzymywanie w systemie prawa instytucji lekarza sądowego jest zbyteczne i niecelowe.
Resort sprawiedliwości negatywnie odniósł się wówczas do propozycji uchylenia ustawy o lekarzu sądowym. W odpowiedzi na petycję adwokatury ministerstwo stwierdziło między innymi, że problem z dostępnością lekarzy sądowych może wynikać z wysokości przyznanego im wynagrodzenia – zapowiedziano zatem prace zmierzające do jego zwiększenia. Z kolei sejmowa Komisja ds. Petycji – po zapoznaniu się z petycją NRA – skierowała w jej sprawie dezyderat do MS, zaś senacka Komisja Petycji podjęła decyzję o niekontynuowaniu prac nad pismem NRA.
Z początkiem tego roku w życie weszło rozporządzenie ministra sprawiedliwości zmieniające wysokość wynagrodzenia przysługującego lekarzowi sądowemu. Za wystawienie zaświadczenia potwierdzającego zdolność lub niezdolność danej osoby do stawiennictwa w sądzie przysługuje mu obecnie 250 zł. Stawka ta wzrosła ze wcześniejszych 100 zł.
Nowe dane przedstawione przez NRA pokazują jednak, że mimo podwyżki problem z niedostateczną liczbą lekarzy sądowych się pogłębia.
Z analizy przygotowanej przez Naczelną Radę Adwokacką na podstawie danych publikowanych na stronach internetowych sądów okręgowych wynika, że liczba lekarzy sądowych stale się zmniejsza. Według stanu na 8 maja 2026 r. funkcję lekarza sądowego pełni w Polsce 184 lekarzy. Dla porównania, we wrześniu 2025 r. było ich 204, w październiku 2024 r. – 229.
Prezes NRA adw. Przemysław Rosati w piśmie skierowanym do Komisji do spraw Petycji Sejmu RP wskazał, że problem dostępności lekarzy sądowych ma obecnie charakter systemowy. Według danych z 8 maja 2026r. aż w 12 okręgach sądowych w Polsce nie funkcjonuje obecnie ani jeden lekarz sądowy. Problem dotyczy okręgów w Ostrołęce, Suwałkach, Elblągu, Słupsku, Toruniu, Rybniku, Sosnowcu, Zielonej Górze, Rzeszowie, Tarnobrzegu, Gorzowie Wielkopolskim oraz Opolu.
Niedobór lekarzy sądowych a prawo obywateli do sądu
Niedobór lekarzy sądowych – jak podkreśliła w komunikacie NRA – ma bezpośredni wpływ na realizację konstytucyjnego prawa obywateli do sądu oraz sprawne funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości.
Jak dodano, brak możliwości uzyskania przez uczestnika postępowania zaświadczenia od lekarza sądowego uniemożliwia skuteczne usprawiedliwienie niestawiennictwa przed sądem, co z kolei może prowadzić do negatywnych konsekwencji procesowych.
NRA zaznaczyła, że bez niezwłocznych działań legislacyjnych i organizacyjnych problem niedoboru lekarzy sądowych w Polsce będzie się pogłębiał. Jego skutki zaś – jak dodano – będą coraz bardziej odczuwalne zarówno dla obywateli, jak i wymiaru sprawiedliwości.
Przeczytaj także: „Nowa ustawa nie zachęca do bycia biegłym sądowym”.
