Innowacje to nie tylko procedury lecznicze

Centrum Zdrowia Dziecka to jeden z 14 instytutów z dziedziny ochrony zdrowia działających w Polsce i jedyny przeznaczony wyłącznie dla dzieci. Jeszcze nie tak dawno tego typu ośrodki były postrzegane jako instytucje trochę skostniałe, trochę z dawnej epoki i w dodatku generujące długi. Czy to się zmieniło?

To jest błędna opinia. Od wielu lat staramy się ją zmieniać i pokazywać, że jest zupełnie inaczej. Zgodnie z ustawą o instytutach badawczych naszym podstawowym zadaniem powinna być nauka, ale przychody z Ministerstwa Nauki stanowią zaledwie około procenta naszego rocznego budżetu, reszta to przychody finansujące świadczenia zdrowotne, dotyczy to większości instytutów działających w ochronie zdrowia. Wyjątkiem są Narodowy Instytut Leków i Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego, które nie prowadzą działalności leczniczej.

Największe jest Centrum Onkologii, zatrudniające trzy i pół tysiąca pracowników i posiadające filię w Gliwicach. Wojskowy Instytut Medyczny nie jest zaliczany do grupy 14, ponieważ nie podlega bezpośrednio Ministerstwu Zdrowia. Poza tym jest szpital MSWiA, podlegający resortowi spraw wewnętrznych i administracji.

Są to specjalistyczne ośrodki i również Centrum Zdrowia Dziecka jest postrzegane jako ośrodek oferujący bardzo zaawansowane procedury i wysokospecjalistyczną medycynę.

Centrum Zdrowia Dziecka jest jedynym ośrodkiem w Polsce wykonującym niektóre procedury…

Takim przykładem może być transplantologia. Jedyni przeprowadzamy przeszczepienia wątroby i nerek u dzieci. Obejmujemy w tym zakresie opieką cała populację pediatryczną naszego kraju, która liczy 7,5 mln dzieci. Na przeszczepy nie ma kolejki, chyba że trzeba czekać na dawcę.

Klinika Onkologii w Instytucie „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka” należy do największych w Polsce, specjalizuje się w guzach litych (głównie nowotwory ośrodkowego układu nerwowego) i przyjmuje co piąte dziecko z takim rozpoznaniem.

Czy na zmianę postrzegania instytutów, także państwa placówki, wpłynęła innowacyjność i nowoczesne procedury lecznicze?

Na pewno tak, ale trzeba podkreślić, że jest to efekt pracy całych zespołów i działań strategicznych prowadzonych przez lata. Do przeszczepienia wątroby i nerek przygotowywaliśmy się przez pięć, sześć lat. To samo jest z innymi obszarami naszej działalności. Wykonujemy zabiegi neurochirurgiczne metodami małoinwazyjnym, na przykład laserową termoablacją, która stosowana jest w celu niszczenia guzów. Dzięki jej zastosowaniu dziecko następnego dnia po zabiegu może opuścić szpital.

Jako jedyny szpital pediatryczny w Europie wdrożyliśmy pozytonową tomografię emisyjną, co zawdzięczamy wsparciu Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Aparat PET-CT, który kosztował 16 mln zł, był najdroższym zakupem w historii fundacji. Udało się pozyskać pieniądze z Ministerstwa Zdrowia na przebudowę Zakładu Medycyny Nuklearnej. Z badań tych korzystają nie tylko nasi pacjenci, przyjeżdżają do nas dzieci z całej Polski.

Chcemy rozwijać nowe technologie, między innymi chirurgię robotową u dzieci. Po wygraniu konkursu Agencji Badań Medycznych kupiliśmy robota da Vinci i zaplanowaliśmy pięcioletni projekt gromadzenia doświadczeń, aby ocenić zasadność finansowania tej metody przez Narodowy Fundusz Zdrowia i Ministerstwo Zdrowia.

Świadczenia te nie są obecnie finansowane przez NFZ, dlatego chcemy zgromadzić dane, by pokazać, że chirurgia robotowa u dzieci się opłaca nie tylko w prostym porównaniu kosztów zabiegu, ale także biorąc pod uwagę czas i utracone możliwości pracy rodziców. Jeśli dziecko po operacji wychodzi do domu po jednym dniu, zamiast spędzać dziesięć dni w szpitalu, jest to korzyść dla opiekunów, gospodarki i całego systemu.

Centrum Zdrowia Dziecka, dzięki ogromnej skali działania, dysponuje jedną z największych w pediatrii baz danych, co stwarza duży potencjał dla innowacji, zwłaszcza z wykorzystaniem sztucznej inteligencji...

Dzięki dofinansowaniu z Agencji Badań Medycznych otworzyliśmy w listopadzie 2025 r. pierwsze w Polsce Regionalne Centrum Medycyny Cyfrowej, które umożliwia standaryzację pozyskiwania i przetwarzania wysokiej jakości danych medycznych do celów naukowych i analitycznych oraz zapewnia bezpieczną wymianę ustrukturyzowanych danych, wspierając rozwój innowacji, badań naukowych i medycyny spersonalizowanej w pediatrii.

Szpital wykonuje co roku prawie 300 tys. procedur (obejmuje to zarówno hospitalizacje, jak i procedury jednodniowe i porady), co czyni z niego atrakcyjnego partnera dla najlepszych ośrodków z USA i Europy. Nasza Klinika Chirurgii i Transplantologii znajduje się w pierwszej ósemce świata w zakresie przeszczepień wątroby u dzieci. Centrum było pionierem w Polsce w przeszczepieniu wątroby (pierwszy udany zabieg w 1990 r.) i od 30 lat rozwija program przeszczepów od dawców spokrewnionych, z którego doświadczeń chcą korzystać między innymi szpitale w Kolorado.

Szpital jest także europejskim ośrodkiem referencyjnym firmy Siemens w diagnostyce obrazowej i szkoli specjalistów z najlepszych ośrodków, między innymi w zakresie badań rezonansu magnetycznego u noworodków z ciężkimi wadami serca. Dzięki temu wymiana wiedzy staje się dwukierunkowa, rozwiązania wypracowane w instytucie stają się innowacją dla zagranicznych partnerów, a lokalna praktyka kliniczna zyskuje zaplecze technologiczne globalnego przemysłu medycznego.

Nowatorskie rozwiązania wprowadzane w centrum są doceniane w różnych konkursach. Na przykład Akademia Małych Kroków otrzymała wyróżnienie w konkursie „Zdrowa przyszłość – inspiracje”…

Akademia Małych Kroków otwarta została w styczniu 2025 r., jest efektem współpracy z Pho3nix Foundation Sebastiana Kulczyka. Jest to kompleks obejmujący trzy kondygnacje o powierzchni 1300 m kw., wyposażone w bieżnie i rowery wodne, z basenami z wodą słodką i słoną. Po raz pierwszy w Europie w pediatrycznym ośrodku rehabilitacyjnym stosujemy system podwodnej analizy pracy mięśni, system stosowany do tej pory tylko w placówkach sportów wyczynowych. W tym interdyscyplinarnym ośrodku stosuje się hydroterapię, robotykę medyczną i zaawansowaną biomechaniczną analizę ruchu, co ma na celu sprawdzenie, jak skuteczna jest rehabilitacja.

Instytut został także nagrodzony w konkursie fundacji K.I.D.S. za projekt „Największa w Polsce pełnoprofilowa Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży”.

Zostaliśmy uhonorowani w kategorii „Transformacja roku” w konkursie „Dziecięcy szpital przyszłości”, który promuje innowacje w pediatrii i od pięciu lat wyróżnia projekty realnie poprawiające doświadczenia pacjentów, rodziców i personelu medycznego, inspirując szpitale do odważnych zmian. W pierwszych miesiącach działalności kliniki zrealizowano ponad 400 hospitalizacji, osiągając obłożenie 30-łóżkowego oddziału na poziomie przeszło 150 proc.

Od października 2025 r. działa Dzienna Strefa Diagnostyczno-Terapeutyczna. Jakie świadczenia oferuje?

Jednostka ta zapewnia kompleksową diagnostykę i terapię dzieci bez konieczności nocowania w szpitalu, co zmniejsza stres pacjentów i rodziców, oferując komfortowe warunki i wysokie standardy medyczne. Jest to zgodne z trendem w pediatrii, aby dziecko nie musiało pozostawać w szpitalu, gdy nie jest to konieczne. Daje to korzyści zarówno pacjentowi, jak i szpitalowi, który potrzebuje mniej personelu dyżurującego w nocy.

Innowacje to nie tylko technologie medyczne, ale także rozwiązania, których celem jest poprawa komfortu pacjentów. Jakie działania w tym zakresie są podejmowane?

Dumni jesteśmy z tego, że udaje nam się zmienić środowisko, w którym przebywa dziecko. Nasz obiekt to kompleks trzydziestu jeden budynków i głównym problemem dla osób tutaj trafiających, jak wynikało z badań wykonanych dla nas przez firmę Kantar, jest to, jak się w nim odnaleźć i jak trafić do właściwej poradni czy oddziału. Aby to ułatwić, wdrożyliśmy, korzystając ze wsparcia różnych fundacji, projekt połączenia naszych budynków siecią ośmiu linii metra. Każda ma inny numer, inny kolor oraz inną tematykę (na przykład zwierzęta wodne, zwierzęta afrykańskie itd.), co ma także wymiar edukacyjny. Używając kodów QR, można nawigować z punktu do punktu. Firma, która projektowała linie metra, została nagrodzona na międzynarodowym konkursie wyróżniającym projekty wdrażane w szpitalach pediatrycznych.

Poza tym windy szpitalne otrzymały wygląd krain bajkowych lub poszczonych krajów (Meksyk, Maroko itd.), odpowiednio dobieramy kolory ścian i wyposażenia, aby dziecko nie czuło się jak w szpitalu, ale jak w domu. Dlatego także lekarze i pozostały personel medyczny nie chodzą w białych ubraniach.

Te działania mają na celu przede wszystkim zmniejszenie lęku pacjentów. Jestem pediatrą, pulmonologiem, ale trzydzieści parę lat pracowałem w klinice anestezjologii i wiem, a potwierdzają to badania,, że odczucie bólu jest subiektywne. Dziecko, które się nie boi, ma inne odczucie bólu, możemy stosować wtedy mniej leków przeciwbólowych, osiągając ten sam efekt.

Zrealizowaliśmy też pomysł podpatrzony w szpitalu dziecięcym w Liverpoolu, gdzie dzieci jeździły samochodami elektrycznymi na blok operacyjny. Obecnie także u nas dzieci, które idą na blok operacyjny i są w dobrym stanie ogólnym, jadą takimi samochodami, są zachwycone i zapominają o tym, że są w szpitalu, co zmniejsza ich lęk.

Można powiedzieć, że innowacje obejmują wszytko - od najbardziej zaawansowanych technologii medycznych do elementów, które można zmienić bez specjalnych nakładów finansowych, takich jak pomalowanie ścian. Dwa nasze projekty - metro i windy były pokazywane w tym roku w Dniu Polskim na światowej wystawie w Osace i wzbudziły duże zainteresowanie.

Ilu pracowników zatrudnia instytut?

Mamy 2,5 tys. pracowników i 400 współpracowników, 618 łóżek, których obłożenie wynosi około 70 proc. Średni czas leczenia to 2,8 dnia, co oznacza dużą rotację, gdyż codziennie stu kilkunastu pacjentów jest wypisywanych i przyjmowanych, z wyjątkiem psychiatrii, która jest jedną z dwóch placówek na Mazowszu pełniących dyżur młodzieżowy (dla pacjentów od 14 do 18 lat) i dziecięcy.

Zarządzanie ułatwia system, za który instytut także otrzymał wyróżnienie w kategorii Zarządzanie w konkursie „Zdrowa przyszłość – inspiracje”. Jaki to system?

Otrzymaliśmy wyróżnienie za projekt „HR Portal – innowacyjna platforma do kompleksowego zarządzania personelem w Instytucie 'Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka'”. System, który ma na celu usprawnienie zarządzania personelem, został zainicjowany w roku w 2023 r. w odpowiedzi na rosnące potrzeby cyfryzacji procesów kadrowych, usprawnienie komunikacji i obiegu danych.

Z jakimi wyzwaniami wiąże się kierowanie tak dużą placówką?

W instytucie pracują wybitni liderzy, którzy stworzyli duże programy medyczne i naukowe, ale ich sukces nie byłby możliwy bez zaplecza pozostałych pracowników. Szpital ma od lat wyjątkową atmosferę – wielu pracowników, podobnie jak ja, spędziło tu całe życie zawodowe, co jednak oznacza konieczność odnawiania kadry, gdy najbardziej doświadczeni zaczynają odchodzić. Po 2018 r., gdy w Polsce zwiększono liczbę miejsc na studiach lekarskich, placówka mocno postawiła na dydaktykę przeddyplomową i stała się główną bazą szkoleniową w pediatrii dla studentów Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie oraz Uczelni Łazarskiego, a także dla pielęgniarek, dietetyków i fizjoterapeutów, współpracując między innymi z Akademią Wychowanie Fizycznego, z uczelnią Koźluka i innymi uczelniami. Dziś w trakcie roku akademickiego przewija się tu około 1800 studentów, co pomaga w budowaniu nowej kadry.

Rozbudowane szkolenie przeddyplomowe to duże wyzwanie organizacyjne dla lekarzy będących nauczycielami akademickimi, którzy zajęcia prowadzą przed, po lub w trakcie zwykłej pracy, ale dzięki temu szpital może obserwować studentów i wybierać najbardziej zaangażowanych medyków i pielęgniarki do przyszłej pracy. Program praktyk powoduje, że zespoły, szczególnie pielęgniarskie, zaczynają się odmładzać, bo więcej osób dołącza niż odchodzi na emeryturę, a studenci mają realny wgląd w codzienność instytutu, co wzmacnia jego markę i ułatwia obustronną selekcję, w efekcie działalność kliniczna, naukowa i dydaktyczna stały się trzema głównymi filarami placówki.

Połączenie bardzo doświadczonych pracowników z młodą kadrą daje dobre efekty, czego przykładem mogę być ja sam, pracując w instytucie przeszło 46 lat. Nowe pokolenia w zespole oznaczają także nadzieję na kolejne innowacje.

Czego można życzyć dyrektorowi dużej, nowoczesnej jednostki medycznej, która otrzymała nagrodę za innowacyjność?

Wiary, że trudności, które mamy w tej chwili, wynikające głównie z niewystarczających nakładów na ochronę zdrowia i rosnących kosztów, są przejściowe i uda się je pokonać.

Laureaci konkursu zostaną uhonorowani podczas uroczystej gali, która odbędzie się 29 stycznia 2026 r. na Zamku Królewskim w Warszawie.

Więcej o konkursie (między innymi lista nagrodzonych) na stronie internetowej: www.termedia.pl/SUKCES-ROKU-2025.