Profesjonalny psychoterapeuta. Niepokojące Kopernikowskie zjawisko w psychoterapii „gorszy pieniądz wypiera lepszy”

Poważnym zagrożeniem jest ryzyko obniżania jakości świadczonych usług z zakresu psychoterapii. Psychoterapia to proces, który ma fundamentalne konsekwencje dla zdrowia i jakości życia. Niestety bywa, że są to negatywne konsekwencje dla pacjenta, będące skutkiem braku kompetencji rzekomych terapeutów, coraz częściej pojawiających się na rynku. Relacja terapeutyczna jest wyjątkowym związkiem terapeuty i pacjenta. Jest jednym z najgłębszych kontaktów dwóch osób, z których jedna potrzebuje pomocy, a druga dysponuje wiedzą, umiejętnościami, aby tę pomoc zapewnić. Terapeuta przygotowuje się do tej roli latami, kończy studia psychologiczne, kształtuje własną osobowość korzystając z profesjonalnej pomocy – psychoterapie szkoleniowe, wreszcie kończy wieloletni certyfikowany kurs psychoterapii. Nie mniej istotne jest, by posiadał doświadczenie kliniczne – staże, praca zawodowa. Innymi słowy terapeuta najpierw kształtuje siebie, by móc profesjonalnie i etycznie służyć innym. Wymaga to czasu i bardzo poważnego nakładu finansowego. Dla psychoterapeuty starszego pokolenia normą była nauka zawodu w relacji z mistrzem i nieustanny rozwój zawodowy. Nabywanie latami wiedzy i umiejętności z punktu widzenia finansowego zaczyna być postrzegane w ostatnim czasie przez osoby, funkcjonujące na rynku, jako psychoterapeuci , za nieopłacalne, kosztowne i niepotrzebne.

Psychoterapia w Warszawie

Centrum Medyczne Salus Pro Domo w Warszawie oferuje usługi psychologiczne, psychoterapeutyczne i leczenie psychiatryczne świadczone przez profesjonalnych specjalistów. Interesuje Cię psychoterapia w Warszawie? Poznaj naszych specjalistów i wybierz odpowiedniego psychoterapeutę.

Kto nie jest psychoterapeutą?

Osoba, która skończyła studia psychologiczne nie jest psychoterapeutą. Psychoterapeutą nie jest również osoba, która ukończyła studia psychologiczne i uczestniczyła w kilkugodzinnych kursach terapeutycznych. A takie osoby świadczą na rynku usługi psychoterapeutyczne. Rezygnują one z czasowego i finansowego obciążenia w zakresie kształcenia psychoterapeutycznego. Autorzy wielu publikacji naukowych zwracają uwagę na obniżanie się jakości świadczonych usług psychoterapeutycznych na korzyść ich rentowości ekonomicznej. Tym samym, wskazują na wzrost ryzyka uprzedmiotowienia pacjenta i podporządkowania jego interesów, czyli w konsekwencji jego zdrowia psychicznego interesom korzyści finansowych tak zwanych psychoterapeutów. Aby móc nazwać się psychoterapeutą, nie wystarczy ukończenie studiów psychologicznych. Psychoterapeuta to osoba, która posiada specjalistyczne wykształcenie w zakresie psychoterapii . Brak odpowiednich certyfikowanych szkoleń skutkuje złą diagnozą pacjenta, nieznajomością metod leczenia i nietrafionym ich dobraniem. W konsekwencji ta „pseudo terapia”  nie tylko może nie poprawić stanu pacjenta, ale wręcz go pogorszyć.

Brak ustawy regulującej zawód psychoterapeuty w Polsce

Zjawisko świadczenia usług psychoterapeutycznych, przez osoby do tego nie uprawnione to również skutek braku ustawy regulującej zawód psychoterapeuty w Polsce, bowiem zawód ten nie jest formalnie uregulowany prawnie. Przyjęta w styczniu 2026 r. ustawa o zawodzie psychologa nie reguluje kwestii psychoterapeutów. Oznacza to, że świadczenie usług psychoterapeutycznych w Polsce funkcjonuje bez jasnych wymogów kształcenia i nadzoru. W praktyce psychoterapeutą może być każda osoba bez odpowiedniego wykształcenia medycznego czy psychologicznego, która ukończyła „jakiś” kurs terapii, absolutnie nie kwalifikujący ją do bycia psychoterapeutą. Brak ustawy nie gwarantuje bezpieczeństwa pacjentom. Psychoterapeuci nie mają również własnego samorządu zawodowego, który kontrolowałby standardy etyczne i merytoryczne. To oznacza, że w przypadku braku profesjonalizmu czy nieetycznych działań, pacjent ma bardzo ograniczoną możliwość dochodzenia roszczeń od osób mieniących się terapeutami. Ciągle niski poziom edukacji społecznej w Polsce z zakresu obszaru zdrowia psychicznego i sposobów leczenia, to znikoma wiedza dotycząca - do jakiego specjalisty należy się zgłosić w przypadku problemów ze zdrowiem psychicznym i jakimi udokumentowanymi kompetencjami powinien się on cechować. Bywa, że  lekarz psychiatra jest mylony z psychologiem, a psycholog z psychoterapeutą, a formy pomocowe, jakie oferuje lekarz psychiatra, psycholog i psychoterapeuta są zdecydowanie różne.

Istnieją standardy psychoterapeutyczne Polskiego Towarzystwa Psychologicznego oraz Sekcji Naukowej Psychoterapii Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, które wyznaczają zasady kształcenia, etyki i praktyki zawodu psychoterapeuty, ale brak ustawy o zawodzie oznacza, że w praktyce nikt nie jest władny, by weryfikować skutecznie profesjonalizm terapeuty, i teoretycznie każdy może nazwać się psychoterapeutą.

Jakie kwalifikacje powinien mieć dobry, skuteczny  psychoterapeuta?

Decyzja o podjęciu psychoterapii to inwestycja we własny rozwój, dobrostan psychiczny i lepszą jakość życia. Psychoterapia jest procesem leczniczym. Celem każdej psychoterapii jest „naprawianie” dysfunkcji, deficytów psychicznych, leczenie zaburzeń psychicznych i przeorganizowanie struktur osobowościowych. Długoterminowa terapia może trwać latami, a koszty prywatnych wizyt są wysokie. Psychoterapia wymaga kosztów finansowych i czasowych, zaangażowania emocjonalnego, dlatego warto sprawdzić, czy wybrany, a czasami polecany psychoterapeuta jest profesjonalny. Spełnia podstawowe kryteria profesjonalizmu:

●     Studia wyższe magisterskie, specjalizacja psychologia. Przed rozpoczęciem psychoterapii warto upewnić się, gdzie, na jakiej uczelni terapeuta kończył studia psychologiczne, sprawdzić renomę wydziału psychologii na Uczelni.

●     Szkolenie 4 – 5 letnie z zakresu psychoterapii w określonym nurcie, zakończone certyfikatem, lub jest w trakcie certyfikowanego szkolenia. Oferowane na rynku krótkie kursy w zakresie psychoterapii, nie są tym samym co wieloletnie certyfikowane szkolenie.

●      Prowadzi terapię pod superwizją

●      Istotne jest doświadczenie kliniczne pracy z pacjentami

Psychoterapeuci Warszawa - sprawdź specjalistów w Salus Pro Domo.

Czym kierować się w wyborze psychoterapeuty?

Błędna diagnoza lub niedopasowana metoda psychoterapii skutkuje brakiem oczekiwanej efektywności. Nie każdy nurt psychoterapii pasuje do każdego problemu psychologicznego czy zaburzeń psychicznych. Dlatego przed podjęciem decyzji o psychoterapii  warto skorzystać z diagnozy psychologa klinicznego i jego sugestii dotyczącej wyboru terapeutycznej formy pomocowej. Tym bardziej, że nie zawsze jest konieczna długoterminowa psychoterapia.

Warto wiedzieć, że:

●      Każdy psychoterapeuta pracuje w oparciu o określony model teoretyczny. W wyjaśnianiu genezy zaburzeń psychicznych, wszystkie teorie psychoterapii odwołują się do zjawisk patogennych warunkujących powstanie zaburzenia, które zaistniały w procesie rozwoju pacjenta.

●      Psychoterapeuta psychodynamiczny zwraca uwagę na wpływ nieuświadomionych, patogennych czynników doświadczanych w okresie wczesnodziecięcym, które rzutują na funkcjonowanie emocjonalne i społeczne, oraz determinują rozwój zaburzeń psychicznych w późniejszym życiu.

●      Psychoterapeuta poznawczo-behawioralny przyczyn zaburzeń upatruje w wadliwych, irracjonalnych i dysfunkcyjnych schematach poznawczych, przekonaniach i wyuczonych nieadekwatnych sposobach zachowania.

●      Psychoterapeuta systemowy przyczyn zaburzeń psychicznych poszukuje w systemie rodzinnym, bowiem uznaje zaburzenie psychiczne, jako wypadkową wzajemnych relacji w rodzinie np. w zaburzonej strukturze, komunikacji, patologicznych granicach i koalicjach, problemach w podsystemie małżeńskim. Niewątpliwie systemowa terapia rodzinna jest skuteczną terapią w odniesieniu do problemów dzieci i młodzieży. Uważa się, że rodzina korzystając ze swoich zasobów, ma wpływ na efektywność leczenia, ustąpienie objawów zaburzenia, może obniżyć nasilenie objawów, bądź może podtrzymywać problem.

Co warto wiedzieć przed podjęciem decyzji o wizycie u psychologa lub psychoterapeuty?

●      psycholog nie jest lekarzem, nie może prowadzić leczenia farmakologicznego,

●      istnieje podział specjalizacyjny na psychologa dorosłego oraz psychologa dzieci i młodzieży

●      nie każdy psycholog jest psychoterapeutą i prowadzi psychoterapię,

●      psychoterapeuta – to psycholog, który posiada certyfikat psychoterapii określonego nurtu, zgodnie, z którym pracuje. Może być w trakcie szkolenia specjalizacyjnego. Psychoterapeuci pracują korzystając ze stałej superwizji,

●      nie każdy psycholog i psychoterapeuta posiada specjalizację z zakresu psychologia kliniczna dorosłego lub dzieci i młodzieży, co wiąże się z umiejętnością i upoważnieniem dokonywania klinicznej diagnozy rozwojowej, psychopatologicznej i neuropsychologicznej.

●      Diagnozę psychologiczną przeprowadza tylko psycholog ze specjalizacją kliniczną – psycholog kliniczny

●      Nie wystarczy ukończyć wydział psychologii, by być psychologiem klinicznym lub psychoterapeutą

●      Psycholodzy, w ramach swoich kompetencji, mogą wykorzystywać odmienne metody pomocy psychologicznej np.  interwencję kryzysową, wsparcie psychologiczne lub psychoterapię.

Na wizytę do psychologa lub psychoterapeuty udajesz się w celu:

●      uzyskania porady psychologicznej

●      uzyskania diagnozy

●      podjęcia psychoterapii

Dobry psycholog, profesjonalny psychoterapeuta

Z pewnością każdy kontakt z psychoterapeutą powinien być oparty na relacji profesjonalnego zaufania interpersonalnego, które klient buduje w oparciu o kompetencje specjalisty, oraz zapewnienie w toku wymiany informacji i nawiązywania kontaktu, poczucia bezpieczeństwa, intymności, szacunku i poszanowania godności. Zaufanie interpersonalne jest warunkiem skutecznego procesu pomagania. Relacja zaufania przez cały proces ma charakter dynamiczny, jest efektem nieustannego bilansowania przez klienta korzyści, ryzyka i strat, poddawana wątpliwościom i weryfikacji, szczególnie gdy spotkania stają się trudne i obciążające emocjonalnie.  Korzyścią wynikającą z podjęcia osobistego ryzyka, o poddaniu się wpływowi i kontroli innej osoby, zgody na ujawnianie osobistych, często bardzo intymnych informacji jest: poczucie wsparcia, zrozumienia, zmniejszenie poczucia bezradności, beznadziejności i cierpienia, nadzieja na rozwiązanie problemów, na rozwój osobisty, poprawę funkcjonowania społecznego i relacji interpersonalnych.

Co powinno niepokoić w procesie psychoterapeutycznym

●      Utrzymywanie się długotrwałego pogorszenia stanu psychicznego bez poprawy

●      Terapeuta unika odpowiedzi na pytania o wykształcenie, szkołę psychoterapii lub pracę pod superwizją

●      Brak kontraktu terapeutycznego określającego formę i zasady współpracy, płatności i poufności

●      Poczucie braku szacunku, marginalizowanie i wyśmiewanie problemów

●      Interpretacje terapeutyczne mają charakter ironizowania, oceniania i krytykowania, umniejszania wagi Twoich przeżyć

●      Dawanie rad i naciskanie na podjęcie określonych decyzji życiowych

●      Naruszanie granic np. zwierzanie się terapeuty, proponowanie prywatnego kontaktu, kształtowanie relacji z klientem o charakterze koleżeńskim, przyjacielskim, romantycznym, seksualnym

●      Proponowanie prowadzenia równoległej terapii z Twoim partnerem

●      Odwoływanie sesji, spóźnianie się

●      Ujawnianie szczegółów z terapii członkom rodziny, partnerowi.

Psycholog czy psychoterapeuta

Zupełnie inne zadania ma psycholog i psychoterapeuta w przypadku kłopotów ze zdrowiem psychicznym. Każdy psycholog i psychoterapeuta kończy studia psychologiczne. Podobnie, jak w przypadku lekarza psycholog powinien odbyć szkolenia i uzyskać specjalizację w wybranych kierunkach. Zależnie od specjalizacji, psycholog jest na przykład psychologiem społecznym, pracy, biznesu, sportu czy psychologiem klinicznym dzieci i młodzieży, psychologiem klinicznym dorosłego. Psycholog kliniczny dzieci i młodzieży oraz dorosłego zajmuje się psychopatologią, zaburzeniami zdrowia psychicznego. Najważniejszym zadaniem psychologów klinicznych jest diagnoza zdrowia i zaburzeń psychicznych, czyli kliniczna diagnoza psychologiczna. Badanie psychologiczne jest przeprowadzane w oparciu o rozmowę, wywiad psychologiczny, testy i kwestionariusze psychologiczne. Diagnoza psychologiczna jest formułowana w oparciu o teoretyczne modele i szczegółowe koncepcje dotyczące funkcjonowania osobowości i jej zaburzeń, zadań rozwojowych na kolejnych etapach życia, uwarunkowań zaburzeń. Psycholog w procesie diagnostycznym odnosi się do teorii, które są spójnymi teoretycznymi modelami i są określane mianem orientacji psychologicznej, kierunkami w psychologii.

Profesjonalna psychologiczna diagnoza kliniczna problemów psychologicznych i zaburzeń psychicznych z uwzględnieniem zasobów odpornościowych, przeprowadzona przez psychologa klinicznego dzieci i młodzieży lub dorosłego, warunkuje optymalizację planu pomocowego i procesu leczenia, zarówno psychoterapeutycznego, jak i farmakologicznego. Innymi słowy, psychiatra np. dokonuje diagnozy, rozpoznaje depresję i ordynuje leczenie farmakologiczne, a psycholog kliniczny poza rozpoznaniem depresji, analizuje uwarunkowania biologiczno-psychospołeczne zaburzenia, które poza leczeniem farmakologicznym może wymagać psychoterapii, w celu zwiększenia efektywności leczenia.

Do zadań psychoterapeutów należą różne formy pomocowe: interwencja w stanach kryzysowych, poradnictwo psychologiczne dla dzieci i rodziców, poradnictwo dla par, rodzinne, dla osób z rozpoznaniem zaburzeń psychicznych, prowadzenie treningów w przypadku zaburzeń rozwojowych dzieci, treningów funkcji poznawczych, asertywności i umiejętności społecznych, umiejętności rodzicielskich czy psychoedukacja. Poradnictwo psychologiczne nie jest psychoterapią. Jest formą pomocową dla osób zdrowych, które doświadczają dyskomfortu psychicznego związanego z trudnościami w realizowaniu zadań rozwojowych na każdym etapie życia, trudnościami w realizacji własnych potrzeb i zadań.

Zanim zdecydujesz o podjęciu psychoterapii, być może warto skorzystać z konsultacji psychologa klinicznego w celu diagnozy problemów i wybrania odpowiedniego nurtu psychoterapii, zweryfikowania kompetencji wybranego psychoterapeuty. W Salus Pro Domo dostępna jest darmowa konsultacja psychologiczna online.

Lucyna Muraszkiewicz
Psycholog, psychoterapeuta
Dyrektor Centrum Medycznego Salus Pro Domo