Przed półpaścem chroni tylko szczepienie

Półpasiec wywołuje wirus varicella zoster, który powoduje ospę wietrzną. Pozostaje on w organizmie, uśpiony w zwojach czuciowych układu nerwowego, dlatego zachorować może każda osoba, która przebyła ospę wietrzną, niezależnie od tego, jak dawno i jak ciężki był przebieg choroby.

Na zachorowanie, ciężki przebieg choroby i powikłania szczególnie narażone są osoby po 50. roku życia, a także pacjenci z chorobami przewlekłymi i wielochorobowością.

Eksperci podkreślają, że w najbliższych latach można spodziewać się wzrostu przypadków tej choroby w Polsce ze względu na starzenie się społeczeństwa.

Przebycie półpaśca wiąże się ze zwiększeniem ryzyka zaostrzenia chorób przewlekłych

Przechodzenie półpaśca wiąże się ze zwiększeniem ryzyka zaostrzenia chorób przewlekłych, w tym m.in. cukrzycy, a także wystąpienia zawału serca, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, udaru mózgu. Dotyczy to szczególnie osób z chorobami współistniejącymi, a także w starszym wieku.

Jedynym sposobem zapobiegania zachorowaniu na półpasiec jest szczepienie ochronne. W Polsce szczepionka przeciw niemu jest dostępna od 2023 roku i bezpłatna dla osób po 65. roku życia mających wybrane choroby współistniejące, a refundowana w 50 proc. dla osób po 18. roku życia z niektórymi schorzeniami współistniejącymi.

Skuteczność szczepienia jest oceniana bardzo wysoko: badania wykazują, że utrzymuje się ona powyżej 10 lat.

Szczepienie przeciw półpaścowi – nowe wytyczneW Polsce zwiększa się zagrożenie półpaścem. Eksperci podkreślają, że szczepienia przeciwko tej chorobie zalecane są każdej osobie po 50. roku życia, bez względu na obecność schorzeń współistniejących.

Rekomendacje szersze niż wskazania refundacyjne

W 2025 roku zostały zaktualizowane przez grupę ekspertów polskich towarzystw naukowych zalecenia szczepień przeciw półpaścowi – rekomendacje są szersze niż obecne wskazania refundacyjne.

Ze względu na ryzyko ciężkiego przebiegu półpaśca i powikłań zaszczepienie się przeciw półpaścowi jest obecnie zalecane u każdej osoby, która ukończyła 50. rok życia, bez względu na obecność chorób współistniejących.

Eksperci rekomendują także szczepienia u osób młodszych, po 18. roku życia, u których występują choroby przewlekłe zwiększające ryzyko zachorowania i ciężkiego przebiegu półpaśca, jak m.in. cukrzyca, astma, łuszczyca, choroby zapalne jelit, wątroby, nerek, choroby reumatyczne, choroby serca, depresja i inne przewlekłe choroby psychiczne, choroba zwyrodnieniowa stawów, zespół policystycznych jajników, autoimmunologiczne choroby tarczycy, choroby onkologiczne, hematoonkologiczne.

Szczepienia są też zalecane u osób powyżej 18. roku życia leczonych immunosupresyjnie, po przeszczepieniu szpiku lub narządu. Przebycie półpaśca nie daje trwałej odporności, dlatego szczepienia są zalecane także osobom, które chorowały na półpasiec, a jednocześnie mają nowotwór (także hematologiczny), są po przeszczepieniu szpiku lub narządu, otrzymują leczenie immunosupresyjne, mają zaburzenia odporności.

Szczepienia chronią seniorów przed powikłaniami infekcji– Układ immunologiczny seniorów słabiej reaguje na zakażenia. Lekarze muszą być bardzo uwrażliwieni na infekcje u osób starszych, a przede wszystkim robić wszystko, by do nich nie doszło – stwierdza prof. Agnieszka Mastalerz-Migas, wskazując, że najlepszym sposobem na zapobieganie infekcjom są szczepienia.

Tydzień Wiedzy o Półpaścu

Świadomość ryzyka, jakie niesie zachorowanie na półpasiec, wciąż jest niewielka, dlatego co roku obchodzony jest Tydzień Wiedzy o Półpaścu – w 2026 r. od 23 lutego do 1 marca. Na całym świecie wówczas prowadzone są akcje informacyjne mające na celu podniesienie świadomości dotyczącej ryzyka związanego z zachorowaniem. Ich celem jest zachęcanie osób dorosłych (szczególnie powyżej 50. roku życia, oraz młodszych, mających choroby współistniejące) do rozmowy z lekarzem i zaszczepienia się przeciw półpaścowi.

Przeczytaj także: „Półpasiec: zagrożenie, przed którym warto się chronić” i „To mit, że półpasiec i infekcja RSV łagodnie przebiegają u dorosłych”.