Szczepienie przeciw półpaścowi – nowe wytyczne

Według Centrum e-Zdrowia (CeZ) co roku rozpoznaje się u nas 118-142 tys. przypadków półpaśca. W 2025 r. najwięcej osób chorowało pomiędzy majem a październikiem, ale zachorować można o dowolnej porze roku.

– Nie ma sezonowości tej infekcji – zaznaczyła podczas spotkania prasowego zorganizowanego z okazji Tygodnia Wiedzy o Półpaścu dr hab. Ewa Augustynowicz z Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego-PZH w Warszawie, członek zarządu Polskiego Towarzystwa Wakcynologii.

Chorobę wywołuje ukrywający się i drzemiący w naszym organizmie wirus varicella zoster – ten sam, który powoduje ospę wietrzną. Jednak nie zakażamy się nim z zewnątrz, tak jak w przypadku ospy wietrznej, czy innych zakażeń, takich jak grypa czy Covid-19.

– Zachorować może każda osoba, która przebyła ospę wietrzną, ponieważ wirus pozostaje w organizmie, uśpiony w zwojach czuciowych układu nerwowego – tłumaczyła prof. Joanna Zajkowska z Kliniki Chorób Zakaźnych i Neuroinfekcji Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku.

Częściej chorują osoby ze współistniejącymi chorobami przewlekłymi

Z danych przedstawionych podczas spotkania wynika, że niemal wszyscy, bo około 99,5 proc. osób po 40. roku życia, przebyło ospę wietrzną. Do aktywacji wirusa dochodzi zwykle wtedy, gdy nastąpi osłabienie układu odpornościowego. Najczęściej zdarza się to u osób starszych. Częściej chorują też osoby ze współistniejącymi chorobami przewlekłymi, takimi jak cukrzyca, nadciśnienie i choroba sercowo-naczyniowa.

– Cukrzyca zwiększa ryzyka reaktywacji wirusa varicella zoster, ponieważ choroba ta zmniejsza odporność – tłumaczył prof. Leszek Czupryniak, kierownik Kliniki Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Specjalista zaznaczył, że półpasiec może również pogarszać przebieg cukrzycy i utrudniać jej kontrolowanie.

Szczepienia chronią seniorów przed powikłaniami infekcji– Układ immunologiczny seniorów słabiej reaguje na zakażenia. Lekarze muszą być bardzo uwrażliwieni na infekcje u osób starszych, a przede wszystkim robić wszystko, by do nich nie doszło – stwierdza prof. Agnieszka Mastalerz-Migas, wskazując, że najlepszym sposobem na zapobieganie infekcjom są szczepienia

Szczepienie refundowane po 65. roku życia

Przed półpaścem chroni szczepionka, która w naszym kraju jest dostępna od 2023 r. Przed rokiem wprowadzono jej całkowitą refundację dla osób po 65. roku życia mających wybrane choroby współistniejące. Dla osób po 18. roku życia z niektórymi schorzeniami współistniejącym jest ona odpłatna w 50 proc.

Eksperci pokreślili, że jesienią 2025 r. polskie towarzystwa naukowe zaktualizowały wytyczne dotyczące szczepienia przeciw półpaścowi. Ze względu na duże ryzyko ciężkiego przebiegu tej choroby jest ono zalecane u każdej osoby, która ukończyła 50. rok życia, bez względu na obecność chorób współistniejących.

Eksperci rekomendują szczepienia te także osobom młodszym, po 18. roku życia, u których występują choroby przewlekłe zwiększające ryzyko zachorowania i ciężkiego przebiegu półpaśca. Są to takie choroby, jak cukrzyca, astma, łuszczyca, choroby zapalne jelit, wątroby, nerek, choroby reumatyczne, choroby serca, depresja i inne przewlekłe choroby psychiczne, choroba zwyrodnieniowa stawów, zespół policystycznych jajników, autoimmunologiczne choroby tarczycy, choroby onkologiczne i hematoonkologiczne.

Szczepienie przeciwko półpaścowi chroni przed demencjąW czasopismach „Nature” oraz „Cell” opublikowano wyniki badań walijskich naukowców ze Stanford Medicine, które dowodzą, że szczepienie przeciw półpaścowi może o 20 proc. zmniejszyć ryzyko wystąpienia demencji lub – w razie rozpoznania choroby – spowolnić jej rozwój.

Odporność poszczepienna utrzymuje się ponad 10 lat

– Szczepienia te są też zalecane u osób powyżej 18. roku życia leczonych immunosupresyjnie, po przeszczepieniu szpiku lub narządu – zaznaczyła prof. Zajkowska. Skuteczność tych szczepień jest wysoka. Z dotychczasowych badań wynika, że odporność utrzymuje się ponad 10 lat, przy czym okres ten może być jeszcze dłuższy, ponieważ obserwacje wciąż trwają.

– W przypadku półpaśca nie ma lekarstwa przyczynowego, dostępne jest jedynie leczenie objawowe – ostrzegał prof. Czupryniak. Nawet przebycie półpaśca nie daje trwałej odporności, dlatego szczepienia są zalecane także osobom, które już chorowały z tego powodu. Dotyczy to szczególnie pacjentów z chorobą nowotworową, po przeszczepie szpiku lub narządu, otrzymujący leczenie immunosupresyjne albo z zaburzeniami odporności.

Przeczytaj także:  „Półpasiec – raport”, „Półpasiec: zagrożenie, przed którym warto się chronić”