Otyłość – mamy nowe narzędzia, ale problem jest coraz większy ►

O trudach walki o zdrowie pacjentów z otyłością i nadwagą „Menedżer Zdrowia” rozmawiał z dr hab. n. med. Moniką Szulińską z Katedry i Zakładu Leczenia Otyłości, Zaburzeń Metabolicznych oraz Dietetyki Klinicznej Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu w trakcie kongresu Top Medical Trends 2026 w Poznaniu.

Poniżej rozmowa z dr Moniką Szulińską, pod wideo spisany tekst.

Czy możemy powiedzieć, że wygraliśmy walkę z nadwagą i otyłością w Polsce?

Cały czas jesteśmy w grze. Nie na samym początku, ponieważ nasza działalność już trochę trwa – Polskie Towarzystwo Leczenia Otyłości funkcjonuje od pięciu lat. Niesiemy ten kaganek oświaty i mówimy o tym, jak należy leczyć chorobę otyłościową. Pojawiają się nowe narzędzia, czyli farmakoterapia, która jest na miarę dwudziestego pierwszego wieku, jednak cały czas potrzebna jest edukacja pacjentów i środowiska medycznego – po to, żeby ten cel w postaci wygranej walki został osiągnięty. Liczba osób chorujących na otyłość w Polsce cały czas wzrasta i dane IPSOS z września 2025 roku pokazują, że to jest 9 milionów dorosłych Polaków. Polskie dzieci tyją najszybciej w Europie. Nie można powiedzieć, że wygraliśmy. Na pewno jesteśmy w grze, ale róbmy, co możemy, żeby zajmować się przyczyną, a nie leczyć powikłania choroby otyłościowej.

Jakie są przyczyny takiego stanu rzeczy?

Patogeneza tej choroby jest złożona. Nie mamy jednego czynnika czy jakiegoś mechanizmu, który się zepsuł i dlatego lekarze mają pacjentów chorujących na otyłość. Nie jest to choroba genetycznie uwarunkowana, ale ze skłonnością do dziedziczenia, więc znamy polimorfizmy niektórych genów, które sprzyjają rozwojowi choroby otyłościowej. To jest jednak tylko jakaś niewielka część, natomiast istotne są środowisko, rodzina – to, co jemy, słodycze będące nagrodą, jedzenie, które jest też jakąś formą okazywania albo miłości, albo wręcz przeciwnie. Nasz mózg w podświadomości zapisuje te wszystkie informacje. Szkodliwy jest także marketing – słodycze są przedstawiane jako uosobienie wszelkiego dobra: zjesz czekoladę, to będziesz szczęśliwa. Coca-Cola to klimat świąt i wiele innych. To wszystko prowadzi do rozwoju tej choroby, a jeżeli w rodzinie występowała otyłość, to takie dziecko i potem dorosła osoba mają skłonność do chorowania. Przyczyna jest złożona, dlatego leczenie jest skomplikowane. W leczeniu choroby otyłościowej mówimy o profilaktyce wtórnej, czyli minimalizowaniu ryzyka rozwoju powikłań kardiometabolicznych i wszystkich innych. Natomiast inna działka, którą powinny się zajmować profilaktyka czy zdrowie publiczne, to jest profilaktyka pierwotna. Dlaczego jest dostęp do przetworzonej żywności? Dlaczego są hipermarkety, gdzie jest 200 czekolad albo chipsów do wyboru? Żaden mózg nie podejmie racjonalnej decyzji, mając do wyboru tyle preparatów.

A jakie wyzwania w leczeniu czekają lekarza?

Ja osobiście i towarzystwo, które reprezentuję, chcielibyśmy, żeby lekarze nie zajmowali się przepisywaniem leków, ale terapią pacjenta – wtedy uświadomią sobie, że sam lek nie wystarczy. W zaleceniach Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości wielokrotnie, w każdym rozdziale podkreślamy, że farmakoterapia jest dodatkiem do leczenia niefarmakologicznego. Jeżeli ktoś przyjmuje lek, ale nie stosuje zasad żywienia i nie wdroży aktywności fizycznej, nie zmieni swoich nawyków, to można powiedzieć, że się odchudza lekiem, a my tego absolutnie nie preferujemy. Włączenie pacjentowi farmakoterapii zawsze powinno się odbywać z odpowiednim żywieniem i aktywnością fizyczną.

Przeczytaj także: „Coraz więcej chorób mózgu. Neurolodzy wskazują kierunki działań”, „Apteki kluczem do przełamania wieloletniej stagnacji” i „Jak leczyć pacjenta z wielochorobowością w gabinecie lekarza POZ?”.