Widzenie barwne a rokowania w raku pęcherza moczowego

Rak pęcherza moczowego stanowi istotny problem zdrowia publicznego, szczególnie w populacji mężczyzn, u których występuje znacznie częściej niż u kobiet. Najczęstszą manifestacją kliniczną jest krwiomocz, obserwowany u 80–90 proc. chorych w początkowym okresie choroby, często przebiegający bez towarzyszącego bólu lub innych dolegliwości, co czyni go kluczowym sygnałem skłaniającym pacjenta do konsultacji medycznej.

CVD i jego znaczenie w raku pęcherza

CVD jest wrodzonym zaburzeniem postrzegania barw, najczęściej utrudniającym rozróżnianie kolorów czerwonego i zielonego, dotykającym około 8 proc. mężczyzn i 0,5 proc. kobiet. Brak możliwości rozpoznania zmian koloru moczu z powodu krwiomoczu może opóźniać moment zgłoszenia się pacjenta do lekarza, prowadząc do rozpoznania nowotworu w bardziej zaawansowanym stadium klinicznym. Potwierdza to retrospektywna analiza wielkoskalowych rejestrów elektronicznej dokumentacji medycznej.

Opisane badanie obejmowało analizę danych z sieci TriNetX, zawierającej ponad 275 mln anonimowych informacji z dokumentacji medycznej. Badacze porównali przebieg choroby u 135 pacjentów z rozpoznaniem raka pęcherza moczowego i CVD z 135 dopasowanymi kontrolami bez deficytu widzenia barwnego, uwzględniając demografię i choroby współistniejące.

O czym świadczą wyniki?

Analiza przeżycia metodą Kaplana-Meiera oraz modelowanie ryzyka zgonu wykazały, że pacjenci z CVD mieli niższy wskaźnik całkowitego przeżycia (overall survival, OS) oraz o 52 proc. wyższe ryzyko zgonu w ciągu 20 lat od rozpoznania w porównaniu z pacjentami bez tego zaburzenia (RR = 1,52, 95 proc. CI: 1,05–2,19, P = 0,025).  

W przeciwieństwie do tego analogiczna analiza w kohorcie chorych z rakiem jelita grubego nie wykazała statystycznie istotnych różnic w OS pomiędzy osobami z CVD i bez niego, co sugeruje specyficzny wpływ zaburzenia rozpoznawania barw na choroby, w których wczesne objawy kliniczne zależą w dużej mierze od percepcji wizualnej obecności krwi w moczu.  

Mechanizm tej obserwacji najprawdopodobniej związany jest z opóźnionym rozpoznaniem objawu krwiomoczu, który u pacjentów z CVD może pozostać niezauważony przez dłuższy czas, prowadząc do późniejszego stadium zaawansowania choroby w chwili pierwszej konsultacji.

Wczesne stadium raka pęcherza moczowego ma zazwyczaj lepsze rokowanie i szeroki zakres opcji terapeutycznych, podczas gdy choroba inwazyjna wiąże się z koniecznością terapii bardziej agresywnej i krótszym OS.  

W badaniu zauważono kilka ograniczeń typowych dla analiz retrospektywnych, takich jak: możliwa niedokładność kodowania diagnostycznego, niedoszacowanie częstości występowania niedoboru widzenia barwnego (CVD), co mogło prowadzić do klasyfikacji pacjentów z CVD jako osób z prawidłowym widzeniem, oraz brak danych dotyczących stadium zaawansowania nowotworu.

Obiecujące badania, ale potrzeba dalszych analiz

Autorzy podkreślają, że wyniki mają charakter wstępny i eksploracyjny i nie pozwalają na potwierdzenie związku przyczynowo-skutkowego.  

Z punktu widzenia praktyki klinicznej wyniki te sugerują, że stan oceny widzenia barwnego powinien być brany pod uwagę w wywiadzie u pacjentów zgłaszających się z objawami sugerującymi raka pęcherza moczowego, zwłaszcza jeśli dominującym symptomem jest zmiana barwy moczu. Ponadto możliwa jest dyskusja nad opracowaniem ukierunkowanych strategii wczesnego wykrywania i edukacji pacjentów z CVD, w celu minimalizowania opóźnień diagnostycznych i poprawy wyników leczenia. Jednak konieczne są dalsze, prospektywne badania potwierdzające te obserwacje i precyzujące, czy rutynowe przesiewowe testy widzenia barwnego lub częstsze badania laboratoryjne mogłyby wpływać korzystnie na przeżycie tej grupy pacjentów.