Leczenie okołooperacyjne skrojone na miarę – nowa refundacja durwalumabu w NDRP

Od 1 lipca 2026 roku polscy pacjenci z resekcyjnym niedrobnokomórkowym rakiem płuca będą mogli korzystać z okołooperacyjnej immunoterapii durwalumabem, niezależnie od poziomu ekspresji PD-L1. To kolejny ważny krok w rozwoju działań prowadzonych z zamiarem całkowitego wyleczenia tego nowotworu.

O wyjątkowości badania AEGEAN decydują jednak nie tylko bardzo dobre wyniki leczenia. Szczególnie cenne są wyniki analizy podgrup pacjentów, które dostarczają wiedzy na temat tego, kto odnosi największe korzyści z terapii oraz jak najlepiej ją stosować w codziennej praktyce klinicznej. Dzięki temu lekarze mogą skuteczniej dobierać leczenie do indywidualnej sytuacji chorego i zwiększać szanse na osiągnięcie jak najlepszych efektów terapii.

Główny problem: połowa operowanych doświadcza nawrotu choroby

Operacja pozostaje podstawową metodą leczenia pacjentów z wczesnym i miejscowo zaawansowanym rakiem płuca, gdy celem jest całkowite wyleczenie choroby. Niestety, samo usunięcie guza nie zawsze wystarcza. U wielu chorych dochodzi do nawrotu nowotworu, najczęściej z powodu pojedynczych komórek nowotworowych lub niewielkich ognisk choroby, których nie można wykryć w badaniach obrazowych ani usunąć podczas zabiegu.

Dlatego coraz większą rolę odgrywa leczenie okołooperacyjne, łączące immunoterapię z chirurgią. Immunoterapia podawana przed operacją pomaga układowi odpornościowemu rozpoznać i zwalczać komórki nowotworowe, gdy guz jest jeszcze obecny w organizmie. Następnie leczenie kontynuowane po operacji ma na celu eliminację pozostałych, niewidocznych ognisk choroby oraz zmniejszenie ryzyka nawrotu.

Takie właśnie podejście oceniano w badaniu AEGEAN, które sprawdzało, czy połączenie immunoterapii przed i po operacji może poprawić wyniki leczenia pacjentów z resekcyjnym niedrobnokomórkowym rakiem płuca.

AEGEAN – wyniki

W badaniu AEGEAN, obejmującym pacjentów z operacyjnym niedrobnokomórkowym rakiem płuca w stopniu zaawansowania II–IIIB, chorzy otrzymywali immunoterapię durwalumabem w połączeniu z chemioterapią przed operacją, następnie przechodzili zabieg chirurgiczny, a po jego zakończeniu kontynuowali leczenie durwalumabem. Wyniki porównano z grupą pacjentów otrzymujących identyczny schemat leczenia, ale bez aktywnej immunoterapii.

Rezultaty okazały się bardzo obiecujące. Zastosowanie durwalumabu zmniejszyło o 32 proc. ryzyko wystąpienia niekorzystnych zdarzeń, takich jak progresja choroby uniemożliwiająca operację, nawrót nowotworu lub zgon.

Istotnie zwiększył się także odsetek pacjentów, u których po operacji nie stwierdzono już żywych komórek nowotworowych w usuniętym materiale. Taki efekt osiągnięto u ponad 17 proc. chorych leczonych durwalumabem, podczas gdy w grupie kontrolnej dotyczył on jedynie około 4 proc. pacjentów.

Co ważne, dodanie immunoterapii nie utrudniało przeprowadzenia operacji i nie wiązało się z istotnym pogorszeniem bezpieczeństwa leczenia. Oznacza to, że korzyści z terapii udało się uzyskać bez zwiększania ryzyka dla pacjentów.

Wyniki badania AEGEAN pokazują, że odpowiednio zastosowana immunoterapia może zwiększyć szanse na trwałe wyleczenie i ograniczyć ryzyko nawrotu choroby u pacjentów poddawanych leczeniu operacyjnemu.

Analizy podgrup, które ułatwiają dobór chorych do leczenia

O wartości badania AEGEAN decydują nie tylko jego główne wyniki, ale również szczegółowe analizy, które pomagają lepiej zrozumieć, którzy pacjenci odnoszą największe korzyści z leczenia i jak optymalnie stosować je w praktyce.

Po pierwsze, badanie potwierdziło, jak ważna jest dokładna diagnostyka molekularna przed rozpoczęciem terapii. Pacjenci z określonymi zmianami genetycznymi, takimi jak mutacje EGFR czy rearanżacje ALK, nie odnosili z immunoterapii takich korzyści jak pozostali chorzy. Oznacza to, że odpowiednie badania genetyczne pozwalają dobrać leczenie najlepiej dopasowane do biologii nowotworu.

Po drugie, skuteczność durwalumabu była widoczna niezależnie od poziomu ekspresji białka PD-L1. Korzyści obserwowano również u pacjentów z bardzo niską ekspresją tego biomarkera. Dzięki temu dostęp do leczenia nie jest ograniczony wyłącznie do wybranej grupy chorych.

Szczególnie istotne są także wyniki dotyczące pacjentów z zajęciem węzłów chłonnych śródpiersia (N2), czyli osób z bardziej zaawansowaną chorobą. Leczenie zwiększało szansę na całkowite usunięcie nowotworu podczas operacji i częściej prowadziło do zmniejszenia zaawansowania choroby jeszcze przed zabiegiem. Dla wielu pacjentów oznacza to większą szansę na skuteczne leczenie z zamiarem całkowitego wyleczenia.

Badacze analizowali również krążące DNA nowotworowe (ctDNA), czyli ślady materiału genetycznego nowotworu obecne we krwi. Wyniki sugerują, że w przyszłości proste badanie krwi może pomóc ocenić skuteczność leczenia jeszcze przed operacją i lepiej dostosowywać terapię do indywidualnego ryzyka nawrotu.

Co ważne, korzyści z zastosowania durwalumabu obserwowano w różnych stopniach zaawansowania choroby oraz niezależnie od typu histologicznego nowotworu. Pokazuje to, że jest to rozwiązanie, które może pomóc szerokiej grupie pacjentów kwalifikujących się do leczenia operacyjnego.

Co zmienia ta refundacja?

Od 1 lipca 2026 roku leczenie okołooperacyjne durwalumabem w resekcyjnym NDRP zostaje objęte refundacją w ramach programu lekowego B.6 — niezależnie od ekspresji PD-L1. Decyzja ta domyka istotny obszar leczenia z intencją wyleczenia we wczesnych i miejscowo zaawansowanych stadiach choroby — obok dostępnych już schematów okołooperacyjnych.

Podsumowanie

AEGEAN to nie tylko statystycznie istotny wynik — to zestaw analiz, które uczą lepiej dobierać chorych: oznaczać status molekularny przed kwalifikacją, nie odsiewać chorych progiem ekspresji PD-L1, wykorzystywać przedoperacyjne leczenie do zwiększania szans na resekcję R0 u chorych z zajęciem węzłów N2, a w perspektywie — wykorzystywać ctDNA do personalizacji intensywności terapii.

Refundacja od lipca 2026 roku przenosi wiedzę z publikacji badania AEGEAN do polskiej praktyki klinicznej.

Od 1 lipca 2026 durwalumab wszedł do refundacji także w ograniczonej postaci drobnokomórkowego raka płuca. Szczegóły na ten temat można przeczytać TUTAJ.

Piśmiennictwo:

1. Heymach JV, Harpole D, Mitsudomi T, et al. Perioperative Durvalumab for Resectable Non-Small-Cell Lung Cancer. N Engl J Med. 2023;389(18):1672–1684. doi:10.1056/NEJMoa2304875. PMID: 37870974. (Badanie AEGEAN; ClinicalTrials.gov NCT03800134).
2. Reck M, Mitsudomi T, Taube JM, et al. Outcomes with perioperative durvalumab in patients with resectable NSCLC and baseline N2 lymph node involvement: exploratory subgroup analysis of AEGEAN. J Clin Oncol. 2024;42(16_suppl):8011.
3. Surgical outcomes with neoadjuvant durvalumab plus chemotherapy followed by adjuvant durvalumab in resectable NSCLC (AEGEAN). J Thorac Oncol. 2025 (analiza wyników chirurgicznych: R0, downstaging węzłowy).
4. Harpole D, et al. Eksploracyjna analiza chorych z mutacją EGFR w badaniu AEGEAN (IASLC World Conference on Lung Cancer) — brak wyraźnej korzyści w tej podgrupie.
5. Analiza ctDNA w badaniu AEGEAN — oczyszczenie ctDNA przedoperacyjnie (66% vs 41%) i korelacja z pCR.
6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Imfinzi (durwalumab) — wskazanie do leczenia okołooperacyjnego resekcyjnego NDRP.
7. Obwieszczenie ministra zdrowia nr 83 z 17 czerwca 2026 r. w sprawie wykazu refundowanych leków, obowiązujące od 1 lipca 2026 r. — program lekowy B.6, leczenie okołooperacyjne durwalumabem niezależnie od statusu PD-L1.

Materiał ma charakter informacyjno-edukacyjny i opiera się na publicznie dostępnych danych klinicznych oraz dokumentach refundacyjnych. Część przytoczonych analiz podgrup ma charakter eksploracyjny. Przed publikacją zalecana weryfikacja zgodności z aktualną treścią ChPL oraz obowiązującymi wymogami dotyczącymi materiałów dotyczących produktów leczniczych.