Bilans zdrowia dzieci i młodzieży w Polsce – we wrześniu ruszy pierwszy taki program
Ministerstwo Zdrowia zainaugurowało program WOBASZ Dzieci – to pierwsza w Polsce tak szeroko zakrojona inicjatywa, ukierunkowana na kompleksową analizę zdrowia dzieci i młodzieży.
– Dzisiejsze spotkanie to moment szczególny i stanowi ważny moment na mapie zdrowia publicznego w Polsce. Rozpoczynamy bowiem bardzo ważny projekt badawczy, który nie jest jedynie kolejną inicjatywą naukową, ale procesem który pozwoli zmienić podejście do zdrowia dzieci i młodzieży – powiedziała 5 maja wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka na konferencji „Szkoła w centrum profilaktyki. Ministerstwo zdrowia uruchamia WOBASZ DZIECI”.
– Do tej pory w kontekście chorób układu krążenia skupialiśmy się przede wszystkim na osobach dorosłych. Tymczasem od kilkunastu lat obserwujemy niepokojące zjawisko — coraz częściej dotyczą one również dzieci, nawet kilkuletnich. W bieżącym roku mieliśmy do czynienia z przypadkiem dziecka, u którego konieczna była interwencja z powodu udaru mózgu. To pokazuje, jak duża jest potrzeba objęcia dzieci opieką kardiologiczną. Choroby układu krążenia od lat pozostają główną przyczyną zgonów w Polsce. Co więcej, umieralność z powodu choroby niedokrwiennej serca jest u nas niemal dwukrotnie wyższa niż w niektórych krajach Europy. To pokazuje, że musimy zmierzać w kierunku identyfikacji potrzeb zdrowotnych, również w odniesieniu do najmłodszych – mówiła wiceminister.
Chodzi przede wszystkim o główne czynniki ryzyka - nadwaga i otyłość, nieprawidłowa dieta, problemy ze snem, brak aktywności fizycznej.
Diagnoza potrzeb zdrowotnych dzieci
– Od kilku lat dostrzegamy także problem nadciśnienia tętniczego u nastolatków, którzy niejednokrotnie leczeni są farmakologicznie. To pokazuje, że musimy zacząć mówić o zdrowiu osób młodych, ponieważ zdrowie dorosłego człowieka zaczyna się w dzieciństwie – wskazała Kęcka.
– Dlatego podjęliśmy decyzję, aby zaprezentować ogólnopolski program WOBASZ Dzieci, który po raz pierwszy koncentruje się właśnie na populacji najmłodszych - w wieku od 7 do 18 lat – przekazała wiceszefowa resortu zdrowia.
Dotychczas realizowane były trzy edycje programu WOBASZ, skierowane do osób dorosłych. W ramach nowej odsłony resort zdrowia planuje objąć badaniami populacyjnymi ponad 180 szkół podstawowych i ponadpodstawowych, a także około 3,5 tysiąca dzieci. Udział w projekcie będzie możliwy dzięki współpracy z rodzicami oraz szkołami.
Projekt realizowany jest przez Ministerstwo Zdrowia i Narodowy Instytut Kardiologii - Państwowy Instytut Badawczy, we współpracy z Ministerstwem Edukacji Narodowej oraz Ministerstwem Sportu i Turystyki.
– Podchodzimy do tego projektu wielodyscyplinarnie, międzysektorowo przy zaangażowaniu wielu środowisk. Chcemy pokazać, jak ważna w tym procesie będzie rola szkoły jako środowiska, które daje równe możliwości dotarcia do dzieci, niezależnie od ich sytuacji społecznej czy materialnej. To właśnie w szkołach możemy skutecznie prowadzić działania profilaktyczne i edukacyjne, które przełożą się na poprawę zdrowia dzieci – zaznaczyła Katarzyna Kęcka.
W ramach WOBASZ wykonywane będą m.in. badania wartości ciśnienia tętniczego, pomiary wzrostu i masy ciała, a także badania biochemiczne - pobranie próbki krwi oraz próbki moczu. Jeżeli rodzice wyrażą odrębną zgodę, pobierana jest dodatkowa próbka krwi w celu zebrania materiału genetycznego wykorzystywanego do celów naukowych.
– Musimy skupić się na dzieciach i poznać częstość występowania modyfikowalnych czynników ryzyka odpowiedzialnych za rozwój chorób w populacji dziecięcej. Celem WOBASZ DZIECI jest poznanie ich skali i ryzyka oraz zaplanowanie sposobów ich eliminacji. To ważny element działań profilaktycznych, które w przyszłości przełożą się na zmniejszenie liczby chorób układu krążenia – powiedział prof. Piotr Dobrowolski, pełnomocnik ministra zdrowia ds. Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia.
Program ma umożliwić wczesne rozpoznawanie ryzyka i wdrażanie profilaktyki od najmłodszych lat.
Istotną rolę w projekcie odgrywa szkoła. 5 maja porozumienie o współpracy w tym zakresie podpisały wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka oraz wiceminister edukacji Paulina Piechna-Więckiewicz.
– Budowanie zdrowych nawyków wymaga spójnych działań interdyscyplinarnych. Badanie WOBASZ powinno być impulsem do jeszcze ściślejszej współpracy międzyresortowej, aby przeciwdziałać chorobom cywilizacyjnym i przynieść trwałe efekty w poprawie zdrowia dzieci i młodzieży. Taka współpraca powinna być poza wszelkimi podziałami - to wspólne dobro. System edukacji ma wpływ na postawy młodych ludzi wkraczających w dorosły świat, może lepiej wspierać i skuteczniej przygotowywać dzieci, uczennice i uczniów do właściwych wyborów zdrowotnych - powiedziała wiceminister edukacji narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz.
Gotowość do współpracy deklaruje też kuratorium oświaty: - To inicjatywa, która wzmacnia rolę szkoły w zdrowiu publicznym i integruje środowiska wokół wspólnego celu – zdrowia młodego pokolenia. Dyrektorzy i nauczyciele są gotowi do współpracy - powiedziała mazowiecka wicekurator oświaty Elżbieta Milewska.
Polska bez ruchu
Projekt wspierany jest również przez ministerstwo sportu i turystyki.
– Po raz pierwszy dzięki współpracy z Ministerstwem zdrowia, edukacji, Ministerstwem rodziny, wszystkimi przedstawicielami polskich samorządów, ale także z całym środowiskiem sportowym budujemy pierwszą w historii naszego państwa strategię rozwoju polskiego sportu - My jako społeczeństwo zatrzymaliśmy się, jesteśmy bez ruchu. W Polsce jedynie 20 proc. dzieci spełnia normy WHO dotyczące minimum aktywności ruchowej, czyli godziny dziennie. 30 proc. polskich dzieci jest w kompletnym bezruchu, ponad 25 proc. ma nadwagę i otyłość. Z naszych badań wynika, że 95 proc. dzieci nie ma podstawowych kompetencji ruchowych. Badamy co roku ponad 3 miliony dzieci w podstawowych testach wydolnościowych, a także współczynniki BMI i PMI. Analizy pokazują, że współczesna młodzież, w porównaniu do dzieci i młodzieży z lat siedemdziesiątych, osiemdziesiątych, jest wyższa, cięższa i mniej sprawna ruchowo. Spada u nich także wydolność krążeniowo-oddechowa. Jeżeli nie powstrzymamy tego fatalnego trendu, po raz pierwszy nasze dzieci mogą użyć krócej niż rodzice. My dzisiaj potrzebujemy rewolucji ruchu, a także rewolucji w stosowaniu zdrowych nawyków – powiedział wiceminister tego resortu Piotr Borys.
Projekt realizowany pod hasłem „Wczesna wiedza, dłuższe życie” jest częścią Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia na lata 2022–2032, finansowanego przez Ministra Zdrowia.
Program na ruszyć we wrześniu i objąć szkoły podstawowe i średnie ze 107 gmin ze wszystkich województw.
Przeczytaj także: „Odpowiednia dieta wydłuża życie niezależnie od obciążeń genetycznych”, „Z profilaktyką jesteśmy w ogonie Europy”
