Allel HLA-DRB1*01:03 – wskaźnik ciężkiego przebiegu i niepowodzenia terapii NChZJ
Nieswoiste choroby zapalne jelit (NChZJ) charakteryzują się znaczną zmiennością przebiegu klinicznego i ryzyka powikłań. Związek allelu HLA-DRB1*01:03 z ciężką postacią wrzodziejącego zapalenia jelita grubego (WZJG) oraz obecnością przeciwciał przeciwko IL-10 skłonił badaczy do ponownej oceny jego znaczenia w pełnym spektrum fenotypów NChZJ.
Głównym celem wieloośrodkowej analizy opublikowanej w „The Lancet” było ustalenie, czy obecność wskazanego wariantu genetycznego wiąże się z wyższym ryzykiem agresywnego przebiegu schorzenia oraz koniecznością intensyfikacji leczenia.
W badaniu wykorzystano dane 43 762 pacjentów z populacji europejskiej z ponad 100 brytyjskich szpitalach w latach 2005–2025. Kohortę tworzyło 21 839 chorujących na chorobę Leśniowskiego-Crohna (ChLC) oraz 21 923 osoby z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego lub postacią nieokreśloną. W analizie statystycznej uwzględniono liczne czynniki zakłócające, jak płeć, palenie tytoniu, współdziedziczone allele HLA czy czas obserwacji. Głównym celem analizy było określenie związku między nosicielstwem opisywanego allelu a ryzykiem agresywnego przebiegu NChZJ – w tym koniecznością leczenia operacyjnego, rozwojem zmian okołoodbytowych oraz opornością na terapię biologiczną.
Allel HLA-DRB1*01:03 wykryto u 4,6 proc. badanych. Obecność tego wariantu wyraźnie korelowała z cięższym przebiegiem NChZJ: zwiększała ryzyko resekcji okrężnicy w ChLC (OR 1,35) oraz kolektomii we WZJG (OR 1,99). U nosicieli częściej występowały powikłania okołoodbytowe (OR 1,65 w ChLC i 1,70 we WZJG) oraz konieczność wdrożenia zaawansowanych form leczenia (OR odpowiednio 1,33 i 2,17). Ponadto pacjenci ci wcześniej wymagali operacji (HR 1,43 w ChLC i 1,69 we WZJG), szybciej rozpoczynali również terapie biologiczne (HR 1,37 i 1,82), będąc jednocześnie bardziej narażoną grupą na ich niepowodzenie (HR 1,23).
