Objawy niepożądane przyjmowania statyn mogą być efektem nocebo

Dr Christina Reith i jej współpracownicy z University of Oxford przeanalizowali 19 randomizowanych badań kontrolowanych z udziałem 120 tys. uczestników, których obserwowano średnio przez 4,5 roku, analizując wpływ pięciu najczęściej przepisywanych statyn w porównaniu z placebo.

Korzyści ze stosowania statyn wyższe niż ryzyko związane z ich przyjmowaniem

Spośród 66 przeanalizowanych skutków ubocznych statyny nie wydawały się być przyczyną 62, przy czym podobne wskaźniki częstości występowania tych problemów pojawiały się w grupach placebo. Być może to efekt nocebo, w którym oczekiwanie szkody prowadzi do jej wystąpienia. Chodzi między innymi o zawroty głowy, zmęczenie, utratę pamięci i bóle głowy. Nie badano występowania bólu czy osłabienia mięśni, ani tego, czy istnieje zwiększone ryzyko cukrzycy, które w poprzedniej analizie zostało oznaczone jako niewielkie.

Potwierdziły się takie skutki uboczne przyjmowania statyn, jak istotnie zwiększone ryzyko wystąpienia nadmiernego stężenia białka w moczu, obrzęków kończyn i zmian w czynności wątroby, ale nie w takim stopniu, aby wydawały się one szkodliwe. Zdaniem dr Reith korzyści ze stosowania statyn znacznie przewyższają związane z tym ryzyko.

– Możemy teraz być pewni, że statyny nie powodują zdecydowanej większości problemów medycznych wymienionych jako potencjalne działania niepożądane w ulotkach dla pacjentów – powiedziała podczas konferencji prasowej 3 lutego.

Autorzy badania apelują o aktualizację ulotek

Autorzy apelują o aktualizację ulotek dołączanych do leków z powodu obaw, że ostrzeżenia dotyczące zgłaszanych działań niepożądanych zniechęcają pacjentów do stosowania leków ratujących życie. Wiele osób nie chce rozpoczynać leczenia statynami ani go przerywać.

Ulotki mogłyby jasno wskazywać, które skutki uboczne są faktycznie wywoływane przez statyny, a które wydają się występować z podobną częstością u osób przyjmujących placebo. Na razie lekarze mogą wykorzystać wyniki, aby uspokoić osoby przyjmujące statyny lub te, które mogłyby odnieść z nich korzyści.

Zdaniem ekspertów dalsze badania nad statynami powinny pomóc ustalić, kto może być podatny na określone skutki uboczne – na przykład osoby z wieloma problemami zdrowotnymi.

Przeczytaj także: „Wczesne obniżanie cholesterolu zmniejsza o połowę ryzyko chorób serca”, „Statyny chronią każdego pacjenta z cukrzycą typu 2” i „Statyny: potencjalny sprzymierzeniec w walce z MASLD”.